Proseminaria

Proseminaria (II rok)

Proseminarium I: dr Adam Soćko

Proseminarium II: dr Dorota Łuczak

Proseminarium III: dr Wojciech Brillowski

Proseminarium IV: dr Michał Mencfel

 

Zajęcia obowiązkowe dla studentów roku II. Zajęcia odbywają się w dwóch cyklach po dwa semestry. Każdy student musi zaliczyć cztery proseminaria jednosemestralne. Przydziału do grup proseminaryjnych (A, B) dokonuje dyrektor Instytutu ds. dydaktycznych i podaje do wiadomości na tablicy ogłoszeń w momencie rozpoczęcia zajęć.

Celem zajęć jest zapoznanie z metodami badawczymi stosowanymi w historii sztuki ze szczególnym uwzględnieniem analizy i interpretacji dzieł oraz wprowadzenie do samodzielnych badań poprzez zapoznanie z zasadami organizacji warsztatu historyka sztuki. Ponadto: poszukiwanie bibliografii tradycyjnie oraz poprzez bazy danych, formułowanie stanu badań, przygotowywanie i wygłaszanie referatu.

Zakres tematyczny jest różny w zależności od prowadzących i zmienia się co roku.

Tematy Proseminariów:

Proseminarium I:

Podstawy badań

dr Adam Soćko (grupa A i B)

I semestr, 30 godz.

4 pkt. ECTS

Forma zaliczenia: zaliczenie z notą

Celem zajęć jest przygotowanie uczestników do samodzielnej pracy naukowej. Głównym zadaniem jest więc praca nad „warsztatem” historyka architektury. Zajęcia podzielone będą na cztery bloki tematyczne. Pierwszy – o charakterze krótkiego wykładu i warsztatu – to wprowadzenie w problematykę interpretacji dzieła architektonicznego i towarzyszących temu zagadnieniu trudności oraz nauka budowy przypisów i kompozycji pracy. W tej części prowadzący zaprezentuje też podstawowe wydawnictwa użyteczne w pracy badawczej nad architekturą w Polsce. W ramach drugiego bloku studenci poznają zasady analizy architektury w oparciu o archiwalia (wizje pałaców) oraz samodzielnie przeprowadzoną konfrontację tekstu XVIII-wiecznego z istniejącym obiektem. Blok trzeci poświęcony będzie szczegółowej analizie publikowanych tekstów naukowych traktujących o architekturze. Blok czwarty – najobszerniejszy – to prowadzona wspólnie na zajęciach analiza porównawcza czołowych zabytków architektury polskiej i europejskiej. Celem tego ćwiczenia jest wykształcenie podstawowych umiejętności analizy architektury stawiania problemów badawczych oraz utrwalenie specjalistycznej terminologii. Podsumowaniem zajęć i podstawowym warunkiem ich zaliczenia będzie samodzielna praca pisemna na temat wskazanego zabytku architektury w Polsce (szczegółowe zasady konstrukcji pracy zostaną podane na początkowych zajęciach).

Forma zaliczenia:

1) zaliczenie pisemnej pracy proseminaryjnej do końca sesji zimowej;

2) dopuszczalne dwie nieobecności nieusprawiedliwione.

Proseminarium II:

Analiza tekstu

dr Dorota Łuczak (grupa A i B)

I semestr, 30 godz.

4 pkt. ECTS

Forma zaliczenia: zaliczenie z notą

Proseminarium zostanie skoncentrowane na wykształceniu umiejętności krytycznej analizy tekstu naukowego, która jest niezbędnym elementem warsztatu historyka sztuki, humanisty, a w szerszym ujęciu każdego kto przypisuje sobie miano intelektualisty. To pozornie proste zadanie wymaga wyjątkowej uwagi i wiedzy umożliwiającej przeprowadzenie czujnej analizy struktury tekstu, jego retoryki, argumentacji, a w końcu odkrycia i określenia podmiotu autorskiego. Pod lupą studentów umieszczone zostaną publikacje takich autorów jak: Frank Ankersmit, Walter Benjamin, Rosalind Krauss, Erwin Panofsky, Piotr Piotrowski, czy Alan Sekula, które staną się punktem wyjścia do dyskusji o metodologicznych wyborach, stojącymi za nimi podwalinami i konsekwencjami. W efekcie lektury wybranych tekstów słuchacze będą musieli podjąć próbę określenia własnego stanowiska.

Ponadto w części wprowadzającej studenci zapoznają się z różnorodnymi cyfrowymi zasobami literatury, nauczą się operować tematycznymi kluczami, a także zdobędą umiejętność sporządzania bibliografii. Warunkiem zaliczenia jest: przygotowanie do zajęć i aktywny udział w nich, przygotowanie zadowalającej prezentacji będącej analizą zadanego tekstu, oddanie analizy w formie pisemnej.

Wybrana literatura:

Ankersmit F. R. , Historiografia i postmodernizm, tłum. E. Domańska, [w:] Postmodernizm. Antologia przekładów, pod red. R. Nycza, Kraków 1997, s. 145-189

Belting H., Obraz i jego media. Próba antropologiczna, tłum. M. Bryl, [w:] Perspektywy współczesnej historii sztuki. Antologia przekładów „Artium Quaestiones”, pod red. M. Bryla, P. Juszkiewicza, P. Piotrowskiego, W. Suchockiego, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2009, s. 1019-1044

N. Bryson, Dyskurs, Figura, tłum. M. Bryl, „Artium Quaestiones”, 2008, nr XIX, s. 300-334

Benjamin W., Dzieło sztuki w dobie reprodukcji technicznej, tłum. J. Sikorski, [w:] W. Benjamin, Twórca jako wytwórca, pod red. H. Orłowskiego, Poznań 1975, s. 66-105

Bredekamp H., Formy substytucji tego, co społeczne, „Artium Quaestiones”, 2012, nr XXIII, s. 195-236

Panofsky E., Perspektywa jako „forma symboliczna”, tłum. i oprac. G. Jurkowlaniec, Warszawa 2008

Piotrowski P., O horyzontalnej historii sztuki, „Artium Quaestiones”, 2009, nr XX, s. 59-73 Sekula A., Czytanie archiwum. Fotografia między pracą a kapitałem, tłum. K. Pijarski, [w:] A. Sekula, Społeczne użycia fotografii, Zachęta Narodowa Galeria Sztuki, Warszawa 2010

Proseminarium III:

Sztuka starożytna jako przedmiot badań historii sztuki

dr Wojciech Brillowski (grupa A i B)

II semestr, 30 godz.

4 pkt. ECTS

Forma zaliczenia: zaliczenie z notą

Zajęcia mają na celu zapoznanie studentów ze specyfiką działań badawczych w obrębie specjalności historii sztuki starożytnej. Odmienność tej dziedziny jest szczególnie widoczna w sferze źródłoznawstwa, w jego ścisłej zależności od takich dziedzin wiedzy jak archeologia, numizmatyka czy epigrafika. Na podstawie konkretnych przykładów zostaną omówione przypadki zastosowania źródeł, dla ukazania podejścia interdyscyplinarnego, głęboko zakorzenionego w metodologii dyscypliny. Wynika to przede wszystkim z charakteru dzieł sztuki w dobie starożytności klasycznej, w niewielkim stopniu wyodrębnionych z całokształtu ówczesnej produkcji rzemieślniczej, określanej mianem techne/ars. Widoczne jest to zarówno w piśmiennictwie na temat sztuki, jak i powszechności artystycznych motywów wizualnych we wszystkich sferach działalności człowieka.

Podstawowe kryterium zaliczenia będzie stanowić praca pisemna, napisana z wykorzystaniem elementów warsztatu historyka sztuki starożytnej oraz aparatu bibliograficznego, specyficznego dla tej dziedziny. Istotnym elementem oceny będzie stopień zaangażowania studenta w przebieg zajęć, aktywność oparta na znajomości zadanych lektur.

Ze względu na ograniczoną liczbę publikacji w języku polskim, od studentów będzie wymagana znajomość języka angielskiego w stopniu umożliwiającym czytanie ze zrozumieniem większości z wymienionych poniżej tekstów.

– R. Bianchi Bandinelli, Archeologia klasyczna jako historia sztuki, Warszawa 1988

– R. Brilliant, Visual Narratives: Storytelling in Etruscan and Roman Art, Ithaca – London 1984

– J. Burnett Grossman, Looking at Greek and Roman Sculpture in Stone: A Guide to Terms, Styles, and Techniques, Los Angeles 2003

– J.R. Clarke, Art in the Lives of Ordinary Romans, Los Angeles 2003

– S. L. Dyson, In Pursuit of Ancient Past: A History of Classical Archaeology in the 19th and 20th Centuries, New Haven – London 2006

– J. Elsner, Art and the Roman Viewer: The Transformation of Art from the Pagan World to Christianity, Cambridge 1997

Greek Sculpture: Function, Materials, and Techniques in the Archaic and Classical Periods, ed. by Olga Palagia, Cambridge 2008

– P.G. Hamberg, Studies in Roman Imperial Art, Roma 1968

– C. Howgego, Ancient History from Coins, London 1995

– T. Hölscher, Sztuka rzymska: Język obrazowy jako system semantyczny, Poznań 2011

– L. Keppie, Understanding Roman Inscriptions, Baltimore 1991
– J. Kolendo, J. Żelazowski, E. Bunsch,
Teksty i pomniki. Zarys epigrafiki łacińskiej okresu Cesarstwa Rzymskiego, Warszawa 2003

The Monetary Systems of the Greeks and Romans, ed. by W.V. Harris, Oxford 2008

– Myśliciele, kronikarze i artyści o sztuce. Od starożytności do 1500 roku, wybór i oprac. Jan Białostocki, wyd. 2 zm., Gdańsk 2001

– J. Onians, Classical Art and the Cultures of Greece and Rome, New Haven – London 1999

Oxford Classical Dictionary, ed. by S. Hornblower, A. Spawforth, Oxford 2005

– J.J. Pollitt, Art and Experience in Classical Greece, Cambridge 1972

– N. Spivey, Understanding Greek Sculpture: Ancient Meanings, Modern Readings, London 1996

– A. Stewart, Classical Greece and the Birth of Western Art, Cambridge 2008

– D. Tarn Steiner, Images in Mind: Statues in Archaic and Classical Greek Literature and Thought, Princeton 2001

– P.M. Taylor, Munitions of the Mind: A History of Propaganda from the Ancient World to the Present Day, Manchester – New York 2003

The Gods of Ancient Greece: Identities and Transformations, edd. by J.N. Bremmer, A. Erskine, Edinburgh 2010

– J.M.C. Toynbee, Picture-Language in Roman Art and Coinage [in:] Essays in Roman Coinage presented to Harold Mattingly, ed. by. R.A.G. Carson, C.H.V. Sutherland, Oxford 1956,

Vademecum historyka starożytnej Grecji i Rzymu, pod. red. E. Wipszyckiej, t.1-2, wyd. 2 zm., Warszawa 2001

– P. Zanker, August i potęga obrazów, Poznań 1999

Proseminarium IV:

Losy obrazów. Wprowadzenie do badań proweniencyjnych

dr Michał Mencfel (grupa A i B)

II semestr, 30 godz.

4 pkt. ECTS

Forma zaliczenia: zaliczenie z notą

Przedmiotem naszego zainteresowania na zajęciach będą obrazy – ale drugorzędna będzie dla nas ich tematyka czy nawet forma. Będziemy je natomiast traktować jako przedmioty, które mają swoją historię – powstały w danym czasie i w określonych okolicznościach, trafiły do konkretnego kościoła albo kolekcji, przechodziły z rąk do rąk, były sprzedawane, kupowane, wymieniane, czasem rabowane i odzyskiwane, by ostatecznie trafić do muzeum (bo skupimy się na dziełach ze zbiorów muzealnych).

Perspektywa, którą proponuje się na zajęciach – nazywamy ją badaniami proweniencyjnymi – nie należy może do najczęściej przyjmowanych w akademickiej historii sztuki, ale jest niezwykle istotna w praktyce muzealnej, antykwarycznej, kolekcjonerskiej. Wymusza ona skrupulatne i szerokie studium obrazu: jego uważny ogląd, obszerną kwerendę archiwalną i biblioteczną, analizę dostępnych na jego temat źródeł. Pozwala tym samym poznać i wstępnie przećwiczyć wiele elementów warsztatu historyka sztuki – a kształtowaniu tegoż w pierwszym rzędzie służyć służyć mają zajęcia proseminaryjne.

Zajęcia składać się będą z trzech bloków: 1. ogólnego, poświęconego generalnym zasadom i narzędziom postępowania badawczego w zakresie historii sztuki, 2. wprowadzenia do badań proweniencyjnych, 3. właściwego bloku ćwiczeniowego, gdy studenci prezentować i dyskutować będą wyniki swojej pracy nad losami obrazów.

Warunkiem uzyskania zaliczenia zajęć jest:

  • obecność i aktywność na zajęciach (dopuszczam dwie nieobecności; gdyby absencji miało być – z uzasadnionej przyczyny – więcej, student zobowiązany jest do zgłaszania się do prowadzącego na bieżąco(!) celem uzyskania informacji na temat zasad odrobienia zaległości),

  • lektura wskazanych tekstów,

  • opracowanie dziejów wybranego obrazu ze zbiorów Muzeum Narodowego w Poznaniu (lista proponowanych dzieł, szczególnie odpowiadających naszym potrzebom, przedstawiona zostanie na pierwszych zajęciach); wyniki swych dociekań studenci zaprezentują najpierw w formie ok.20-minutowej prezentacji na zajęciach, następnie w formie pisemnej (5-6 stron znormalizowanego maszynopisu).

 

Studia z historii sztuki są poświęcone jej dziejom od czasów starożytnych do dnia dzisiejszego na obszarze Europy, basenu Morza Śródziemnego w przypadku sztuki starożytnej oraz terytorium Stanów Zjednoczonych w odniesieniu do sztuki nowoczesnej. Obejmują różnorakie obiekty architektury, urbanistyki, rzeźby, malarstwa, grafiki, rzemiosła artystycznego oraz nowych mediów, oferując tak zróżnicowaną tematykę, jak i wielość perspektyw, w jakich można rozpatrywać dzieła sztuki.