Seminaria fakultatywne

Uwaga: jedna z prac seminaryjnych – wybrana przez studenta – musi po napisaniu i zaakceptowaniu przez prowadzącego zostać zarejestrowana jako praca licencjacka i zostać zamieszczona w uniwersyteckim Archiwum Prac Dyplomowych (APD).

 

Seminarium ogólne: Ikonografia i wizualność

prof. UAM dr hab. Stanisław Czekalski

I-II semestr, 60 godz.

10 pkt. ECTS

Forma zaliczenia: zaliczenie z notą

Tematem seminarium jest relacja między obrazem a źródłem literackim, która w tradycyjnym pojęciu ikonografii, zakładającym podporządkowanie obrazu określonej treści dyskursywnej (jak w ramach ikonologii Erwina Panofsky’ego), miałaby polegać na „zapisaniu” tejże źródłowej treści w adekwatnej obrazowej formie. Hermeneutyka dzieła wizualnego (zwłaszcza ikonika Maxa Imdahla), dekonstrukcyjna rewizja kategorii pisma i znaku (gramatologia Jacquesa Derridy), związana z nią teoria tekstu, intertekstualności i lektury (Roland Barthes), semiologia, semiotyka i wreszcie „symptomatyka” obrazu (Norman Bryson, Mieke Bal, Georges Didi-Huberman) – to konglomerat różnych perspektyw namysłu nad tą kluczową dla praktyki badawczej historii sztuki relacją, które łączy jej zasadnicze sproblematyzowanie i skierowanie uwagi na specyfikę wizualnych jakości obrazu (obrazowego „zapisu” czy „tekstu”). Właściwe tylko medium obrazowemu, nadające mu szczególną semantyczną i narracyjną produktywność, jakości te tyleż opierają się przekładowi na treści dyktowane przez źródło literackie, co zarazem uruchamiają inne wymiary sensu i możliwości odczytu – czyniąc obraz swoistą i niezastępowalną odpowiedzią na odnośny tekst, jedyną w swoim rodzaju jego reinterpretacją.

Seminarium ma na celu możliwie wielostronne rozważenie i przedyskutowanie tej złożonej ikonograficznej problematyki, czemu służyć będą analizy prowadzone w ramach indywidualnych prac pisemnych i prezentacji na zajęciach. Zadaniem każdego ze studentów jest przemyślany i uzasadniony wybór dwóch, trzech bądź kilku obrazów należących do kanonu nowożytnej historii sztuki i podejmujących ten sam, typowy temat ikonograficzny, zaczerpnięty z Biblii lub grecko-rzymskiej mitologii, a następnie opracowanie studium porównawczego, które określi wyróżniające poszczególne dzieła sposoby wizualnego ujęcia tematu i przyniesie próbę odczytania ich znaczeń w dialogu z wyjściowym ujęciem literackim, a także w dialogu międzyobrazowym.

Warunki zaliczenia:

Semestr I – regularny i aktywny udział w zajęciach (dopuszczalne maksymalnie dwie nieobecności w ciągu semestru, bez względu na przyczynę; usprawiedliwienie absencji ponad ten limit możliwe tylko w szczególnych przypadkach, pod warunkiem uprzedniego porozumienia z prowadzącym); w październiku – uzgodnienie z prowadzącym zestawu obrazów do indywidualnego opracowania; przygotowanie odpowiedniej prezentacji na zajęciach w wyznaczonym terminie; na ostatnich zajęciach w semestrze – akceptacja przez prowadzącego pierwszej części pracy pisemnej, zawierającej kompletną analizę przynajmniej jednego z obrazów;

Semestr II – wymogi dotyczące udziału w zajęciach i przygotowania prezentacji jak wyżej; w kwietniu – złożenie 2/3 tekstu pisanej pracy; do końca maja – złożenie całości tekstu pracy o objętości minimum 20 standardowych stron; na ostatnich zajęciach w semestrze – pozytywna ocena pracy przez prowadzącego.

Sylabus

Seminarium ogólne: Obraz i tekst

dr Filip Lipiński

I-II semestr, 60 godz.

10 pkt. ECTS

Forma zaliczenia: zaliczenie z notą

Seminarium dotyczyć będzie rozmaitych aspektów relacji pomiędzy obrazem, zwłaszcza malarskim, a tekstem rozumianym zarówno jako tekst werbalny jak i tekstualna infrastruktura znaczeniowa. Zajęcia w pierwszym semestrze poświęcone będą refleksji nad statusem znaku, zagadnieniom teoretycznym i metodologicznym, takim jak teoria tekstu, semiologia, intermedialność, intertekstualność, ekfraza i ich stosowaniu w analizie. Ważnym aspektem będzie również problem tekstualnego charakteru dzieła obrazowego, narracji wizualnej i jej dyskursywnego przekładu. Przedmiotem namysłu będą zarówno dzieła, w których pojawia się tekst werbalny lub znaki werbalne, jak i elementy paraobrazowe, takie jak tytuł dzieła czy jego sygnatura.

Forma zaliczenia:

I semestr: obecność, sformułowanie tematu, sporządzenie bibliografii, konspekt pracy seminaryjnej/licencjackiej oraz aktywność na zajęciach.

II semestr: obecność, aktywność na zajęciach, prezentacja projektu pracy seminaryjnej/licencjackiej i ukończona praca seminaryjna / licencjacka w terminie wskazanym przez prowadzącego.

Wybrana literatura:

M. Bal, Czytanie sztuki?, „Teksty Drugie”, nr 1-2, 2012, s. 39-58.

R. Barthes, Od dzieła do tekstu, „Teksty Drugie”, nr 6, 1998, s. 187–195.

R. Barthes, Retoryka obrazu, „Pamiętnik Literacki”, t. 76, nr 3, 1985, s. 289-302.

N. Bryson, Dyskurs, figura, w: Perspektywy współczesnej historii sztuki. Antologia przekładów „Artium Quaestiones”, Poznań 2009, s. 185-216.

1981.

P. Brunette, D. Wills (eds.), Deconstruction and the Visual Arts. Art, Media,

Architecture, Cambridge 1995.

S. Czekalski, Intertekstualność i malarstwo, Poznań 2006.

J. Derrida, Sygnatura, zdarzenie, kontekst, w: idem, Marginesy filozofii, Warszawa 2002, s. 377-404.

J. Derrida J., Prawda w malarstwie, Gdańsk 2003.

M. Foucault, To nie jest fajka, Gdańsk 1996.

J. A.W. Heffernan, Museum of Words. The Poetics of Ekphrasis from Homer to Ashbery. Chicago 1993.

W. J. T. Mitchell, Picture Theory, Chicago 1994.

W. J. T. Mitchell, Iconology: Image, Text, Ideology, Chicago 1986.

W. J. T. Mitchell, Piśmienność wizualna czy wizualność piśmienna, „Teksty Drugie” nr 1-2, 153-163.

Sylabus

Seminarium ogólne: Architektura i rzeźba architektoniczna w średniowieczu i początkach nowożytności

dr Tomasz Ratajczak

I-II semestr, 60 godz.

10 pkt. ECTS

Forma zaliczenia: zaliczenie z notą

Seminarium poświęcone będzie architekturze i rzeźbie związanej z architekturą bezpośrednio (detal dekoracyjny) lub pośrednio (np. nagrobki), w okresie od późnego antyku (IV w.) do połowy XVI stulecia, jednak z naciskiem na problematykę architektury środkowoeuropejskiej w okresie od X do połowy XVI w. Prowadzący zaprasza uczestników seminarium do zgłaszania własnych projektów badawczych, które oczywiście muszą uzyskać jego akceptację, a w przypadku braku pomysłu będzie proponował określone tematy z w/w zakresu. Preferowane będą tematy, których realizacja będzie umożliwiała bezpośredni kontakt z przedmiotem badań, czyli analizę dzieła architektury w terenie, ale w uzasadnionych przypadkach zaakceptowane zostaną projekty badań mających wyłącznie charakter kameralny, lub wykraczających poza tematyczny zakres seminarium.

Do zaliczenia seminarium wymagana będzie znajomość literatury proponowanej na bieżąco przez prowadzącego (przykładowy wybór poniżej), aktywny udział w zajęciach (dopuszczalne trzy nieobecności w semestrze niezależnie od przyczyny, przekroczenie tego limitu będzie rozpatrywane indywidualnie na podstawie usprawiedliwień tylko w wyjątkowych przypadkach), analiza stanu badań wybranego tematu pracy, przygotowanie i przedstawienie konspektu pracy seminaryjnej (semestr I) oraz jej napisanie i akceptacja przez prowadzącego (semestr II).

Wybrana literatura:

– J. Adamski, Sklepienia pseudopoligonalne w architekturze gotyckiej. Studium z dziejów architektonicznego iluzjonizmu, Kraków 2013

Court chapels of the high and late middle ages and their artistic decoration. Dvorské kaple vrcholného a pozdního středověku a jejich umělecká výzdoba, ed. J. Fajt, Praha 2003

– P. Crossley, Gothic Architecture in the Reign of Kasimir the Great. Church Architecture in Lesser Poland 1320-1380, Kraków 1985

– A. Grzybkowski, Gotycka architektura murowana w Polsce, Warszawa 2014

– J. Jarzewicz, Gotycka architektura Nowej Marchii. Budownictwo sakralne w okresie Askańczyków i Wittelsbachów, Poznań 2000

– T. Jurkowlaniec, Gotycka rzeźba architektoniczna w Prusach, Wrocław 1989

– R. Kaczmarek, Rzeźba architektoniczna XIV wieku we Wrocławiu, Wrocław 1999

– L. Kajzer, S. Kołodziejski, J. Salm, Leksykon zamków w Polsce, Warszawa 2001

– D. Kimpel, R. Suckale, Die gotische Architektur in Frankreich 1130-1270, München 1985

– J. Kowalski, Gotyk wielkopolski. Architektura sakralna XIII-XVI wieku, Poznań 2010

– P. Mrozowski, Polskie nagrobki gotyckie, Warszawa 1994

– M.C. Schurr, Gotische Architektur im mittleren Europa 1220-1340. Von Metz bis Wien, München-Berlin 2007

– S. Skibiński, Polskie katedry gotyckie, Poznań 1996

– A. Soćko, Układy emporowe w architekturze państwa krzyżackiego, Warszawa 2005

– T. Torbus, Zamki konwentualne państwa krzyżackiego w Prusach, Gdańsk 2014

– M. Walczak, Rzeźba architektoniczna w Małopolsce za czasów Kazimierza Wielkiego, Kraków 2006

– Velké dějiny zemí Koruny české, tomy I do VI

The Year 1300 and the Creation of a New European Architecture, ed. A. Gajewski, Z. Opačić, Turnhout 2007

Sylabus

Seminarium ogólne: Obraz i powtórzenie. Problematyka serii i cyklu w sztuce nowoczesnej

dr hab. Łukasz Kiepuszewski

I-II semestr, 60 godz.

10 pkt. ECTS

Forma zaliczenia: zaliczenie z notą

Tytuł seminarium stwarza ogólne ramy w obrębie których podejmowana będzie osadzona w różnorodnych kontekstach problematyka obrazowego „powtórzenia”. Pojęcie to powinno być zatem rozumiane szeroko i można je odnieść poza problematyką seryjności i cykliczności do m.in. wewnętrznej budowy dzieła (np. rytm, konfiguracja śladów), kompozycyjnej repetycji, sposobu wystawienniczej prezentacji serii obrazów, intencji tematycznej (systematyczne powracanie do określonego zagadnienia), motywacji związanej z rozpatrywaną psychoanalitycznie obsesją, różnicy między innowacją a kopią, naśladownictwem a ironicznym cytatem itp.

Główny przedmiot analizy stanowi malarstwo nowoczesne, przy czym nie wykluczone są projekty podejmujące inną materię artystyczną. Literatura dotycząca specyficznej problematyki podejmowanej przez uczestników seminarium zostanie podana w trakcie zajęć.

Warunki zaliczenia: aktywna obecność na zajęciach, pierwszy semestr – przygotowanie i prezentacja stanu badań, drugi semestr – przygotowanie pracy seminaryjnej.

Literatura ogólna i wprowadzająca:

– Gilles Deleuze, Różnica i powtórzenie, przeł. Bogdan Banasiak, Krzysztof Matuszewski, Warszawa 1997

– Rosalind E. Krauss, Oryginalność awangardy i inne mity modernistyczne, przeł. Monika Szuba, Gdańsk 2011

– Tomasz Załuski, Modernizm artystyczny i powtórzenie. Próba interpretacji, Kraków 2012

Sylabus

Studia z historii sztuki są poświęcone jej dziejom od czasów starożytnych do dnia dzisiejszego na obszarze Europy, basenu Morza Śródziemnego w przypadku sztuki starożytnej oraz terytorium Stanów Zjednoczonych w odniesieniu do sztuki nowoczesnej. Obejmują różnorakie obiekty architektury, urbanistyki, rzeźby, malarstwa, grafiki, rzemiosła artystycznego oraz nowych mediów, oferując tak zróżnicowaną tematykę, jak i wielość perspektyw, w jakich można rozpatrywać dzieła sztuki.