Seminaria fakultatywne

Seminarium ogólne: Ikonografia i wizualność
prof. UAM dr hab. Stanisław Czekalski

I-II semestr, 60 godz.

10 pkt. ECTS

Forma zaliczenia: zaliczenie z notą

 

Tematem seminarium jest relacja między obrazem a źródłem literackim, która w tradycyjnym pojęciu ikonografii, zakładającym podporządkowanie obrazu określonej treści dyskursywnej (jak w ramach ikonologii Erwina Panofsky’ego), miałaby polegać na „zapisaniu” tejże źródłowej treści w adekwatnej obrazowej formie. Hermeneutyka dzieła wizualnego (zwłaszcza ikonika Maxa Imdahla), dekonstrukcyjna rewizja kategorii pisma i znaku (gramatologia Jacquesa Derridy), związana z nią teoria tekstu, intertekstualności i lektury (Roland Barthes), semiologia, semiotyka i wreszcie „symptomatyka” obrazu (Norman Bryson, Mieke Bal, Georges Didi-Huberman) – to konglomerat różnych perspektyw namysłu nad tą kluczową dla praktyki badawczej historii sztuki relacją, które łączy jej zasadnicze sproblematyzowanie i skierowanie uwagi na specyfikę wizualnych jakości obrazu (obrazowego „zapisu” czy „tekstu”). Właściwe tylko medium obrazowemu, nadające mu szczególną semantyczną i narracyjną produktywność, jakości te tyleż opierają się przekładowi na treści dyktowane przez źródło literackie, co zarazem uruchamiają inne wymiary sensu i możliwości odczytu – czyniąc obraz swoistą i niezastępowalną odpowiedzią na odnośny tekst, jedyną w swoim rodzaju jego reinterpretacją.

Seminarium ma na celu możliwie wielostronne rozważenie i przedyskutowanie tej złożonej ikonograficznej problematyki, czemu służyć będą analizy prowadzone w ramach indywidualnych prac pisemnych i prezentacji na zajęciach. Zadaniem każdego ze studentów jest przemyślany i uzasadniony wybór dwóch, trzech bądź kilku obrazów należących do kanonu nowożytnej historii sztuki i podejmujących ten sam, typowy temat ikonograficzny, zaczerpnięty z Biblii lub grecko-rzymskiej mitologii, a następnie opracowanie studium porównawczego, które określi wyróżniające poszczególne dzieła sposoby wizualnego ujęcia tematu i przyniesie próbę odczytania ich znaczeń w dialogu z wyjściowym ujęciem literackim, a także w dialogu międzyobrazowym.

Warunki zaliczenia:

Semestr I – regularny i aktywny udział w zajęciach (dopuszczalne maksymalnie dwie nieobecności w ciągu semestru, bez względu na przyczynę; usprawiedliwienie absencji ponad ten limit możliwe tylko w szczególnych przypadkach, pod warunkiem uprzedniego porozumienia z prowadzącym); w październiku – uzgodnienie z prowadzącym zestawu obrazów do indywidualnego opracowania; przygotowanie odpowiedniej prezentacji na zajęciach w wyznaczonym terminie; na ostatnich zajęciach w semestrze – akceptacja przez prowadzącego pierwszej części pracy pisemnej, zawierającej kompletną analizę przynajmniej jednego z obrazów;

Semestr II – wymogi dotyczące udziału w zajęciach i przygotowania prezentacji jak wyżej; w kwietniu – złożenie 2/3 tekstu pisanej pracy; do końca maja – złożenie całości tekstu pracy o objętości minimum 20 standardowych stron; na ostatnich zajęciach w semestrze – pozytywna ocena pracy przez prowadzącego.

 

Seminarium ogólne: Historia sztuki i film
dr Filip Lipiński

I-II semestr, 60 godz.

10 pkt. ECTS

Forma zaliczenia: zaliczenie z notą

Seminarium koncentrować się będzie na interdyscyplinarnym i intermedialnym przenikaniu się historii sztuki i filmu oraz studiów nad filmem w XX i XXI wieku. Dotyczyć będzie rozmaitych relacji – teoretycznych i artystycznych – pomiędzy sztuką a filmem a także wpływu pojawienia się ruchomego obrazu i refleksji nad jego specyfiką na oblicze historii sztuki jako dyscypliny naukowej. Na seminarium będziemy analizować teksty teoretyczne a także praktyki artystyczne, które stanowią symptom pogłębiającej się w XX wieku obecności filmu oraz związanych z nim mediów, technologii, aparatów widzenia i reprezentacji. Wybrane zagadnienia obejmować będą wczesne reakcje historyków sztuki na kino, zjawisko filmu o sztuce jako alternatywny sposób „pisania” historii sztuki, modernistyczne i postmodernistyczne praktyki artystyczne wykorzystujące medium filmu, refleksję teoretyczną z dziedziny filmoznastwa zaszczepioną na gruncie historii sztuki, przemiany w wystawiennictwie spowodowane użyciem filmowego medium przez artystów, itp.

Forma zaliczenia:

I semestr: obecność, sformułowanie tematu, sporządzenie bibliografii, konspekt pracy seminaryjnej/licencjackiej oraz aktywność na zajęciach.

II semestr: obecność, aktywność na zajęciach, prezentacja projektu pracy seminaryjnej/licencjackiej i ukończona praca seminaryjna / licencjacka w terminie wskazanym przez prowadzącego

Konieczna jest znajomość języka angielskiego w stopniu pozwalającym na sprawne czytanie i rozumienie tekstów.

Wybrana literatura:

Albera, Etudes cinématographiques et histoire de l’art„, „Perspective”3, 2006, s. 433-460.

Bal, Thinking in Film. The Politics of Video Art Installation According to Eija-Liisa Ahtila, London 2013.

Bovier, A. Mey (red.), Exhibiting the Moving Image, Lausanne 2015.

Campany (red.), The Cinematic, London-Cambridge, MA 2007

Dalle Vacche, Cinema and Painting. On How Art is Used in Film, Austin 1995.

Dalle Vacche (red.), The Visual Turn. Classical Film Theory and History of Art, New Brunswick-London 2003.

Dalle Vacche, Film, Art, New Media: Museum Without Walls?, New York 2012.

Dalle Vacche, Cinema and Art History. Film Has Two Eyes, w: M. Renov, J. Donald (red.). The Sage Handbook of Film Studies, London 2006, 180-198.

Elwes, Installation and the Moving Image, New York 2015.

Hollander, Moving Pictures, New York 1989.

Jacobs, Framing Pictures. Film and the Visual Arts, Edinburgh 2011.

Lipiński, Historia sztuki wobec kina i studiów nad filmem, w: J. Jarzewicz, J. Pazder, T. J. Żuchowski (red.) Historia sztuki dziś, Poznań 2011.

-A. Michaud, (red.), The Movement of Images, (katalog wystawy) Paris 2006.

Ł. Ronduda, J. Majmurek, Kino-sztuka. Zwrot kinematograficzny w polskiej sztuce współczesnej, Warszawa 2015.

M. Sager Eidt. Writing and Filming the Painting. Ekphrasis in Literature and Film, Amsterdam and New York 2008.

Scotini (red.), Carlo Ludovico Ragghianti and the Cinematic Nature of Vision, London 2000.

 

Seminarium ogólne: Architektura i rzeźba architektoniczna w średniowieczu i początkach nowożytności
dr Tomasz Ratajczak

I-II semestr, 60 godz.

10 pkt. ECTS

Forma zaliczenia: zaliczenie z notą

Seminarium poświęcone będzie architekturze i rzeźbie związanej z architekturą bezpośrednio (detal dekoracyjny) lub pośrednio (np. nagrobki), w okresie od późnego antyku (IV w.) do połowy XVI stulecia, jednak z naciskiem na problematykę architektury środkowoeuropejskiej w okresie od X do połowy XVI w. Prowadzący zaprasza uczestników seminarium do zgłaszania własnych projektów badawczych, które oczywiście muszą uzyskać jego akceptację, a w przypadku braku pomysłu będzie proponował określone tematy z w/w zakresu. Preferowane będą tematy, których realizacja będzie umożliwiała bezpośredni kontakt z przedmiotem badań, czyli analizę dzieła architektury w terenie, ale w uzasadnionych przypadkach zaakceptowane zostaną projekty badań mających wyłącznie charakter kameralny, lub wykraczających poza tematyczny zakres seminarium.

Do zaliczenia seminarium wymagana będzie znajomość literatury proponowanej na bieżąco przez prowadzącego (przykładowy wybór poniżej), aktywny udział w zajęciach (dopuszczalne trzy nieobecności w semestrze niezależnie od przyczyny, przekroczenie tego limitu będzie rozpatrywane indywidualnie na podstawie usprawiedliwień tylko w wyjątkowych przypadkach), analiza stanu badań wybranego tematu pracy, przygotowanie i przedstawienie konspektu pracy seminaryjnej (semestr I) oraz jej napisanie i akceptacja przez prowadzącego (semestr II).

Wybrana literatura:

– J. Adamski, Sklepienia pseudopoligonalne w architekturze gotyckiej. Studium z dziejów architektonicznego iluzjonizmu, Kraków 2013

Court chapels of the high and late middle ages and their artistic decoration. Dvorské kaple vrcholného a pozdního středověku a jejich umělecká výzdoba, ed. J. Fajt, Praha 2003

– P. Crossley, Gothic Architecture in the Reign of Kasimir the Great. Church Architecture in Lesser Poland 1320-1380, Kraków 1985

– A. Grzybkowski, Gotycka architektura murowana w Polsce, Warszawa 2014

– J. Jarzewicz, Gotycka architektura Nowej Marchii. Budownictwo sakralne w okresie Askańczyków i Wittelsbachów, Poznań 2000

– T. Jurkowlaniec, Gotycka rzeźba architektoniczna w Prusach, Wrocław 1989

– R. Kaczmarek, Rzeźba architektoniczna XIV wieku we Wrocławiu, Wrocław 1999

– L. Kajzer, S. Kołodziejski, J. Salm, Leksykon zamków w Polsce, Warszawa 2001

– D. Kimpel, R. Suckale, Die gotische Architektur in Frankreich 1130-1270, München 1985

– J. Kowalski, Gotyk wielkopolski. Architektura sakralna XIII-XVI wieku, Poznań 2010

– P. Mrozowski, Polskie nagrobki gotyckie, Warszawa 1994

– M.C. Schurr, Gotische Architektur im mittleren Europa 1220-1340. Von Metz bis Wien, München-Berlin 2007

– S. Skibiński, Polskie katedry gotyckie, Poznań 1996

– A. Soćko, Układy emporowe w architekturze państwa krzyżackiego, Warszawa 2005

– T. Torbus, Zamki konwentualne państwa krzyżackiego w Prusach, Gdańsk 2014

– M. Walczak, Rzeźba architektoniczna w Małopolsce za czasów Kazimierza Wielkiego, Kraków 2006

Velké dějiny zemí Koruny české, tomy I do VI

The Year 1300 and the Creation of a New European Architecture, ed. A. Gajewski, Z. Opačić, Turnhout 2007

 

Seminarium ogólne: Portret i post-portret. Obraz-twarz
dr hab. Łukasz Kiepuszewski

I-II semestr, 60 godz.

10 pkt. ECTS

Forma zaliczenia: zaliczenie z notą

Wiodącym tematem seminarium będą stanowić zagadnienia związane z przekształcaniem konwencji portretowych i praktyką przedstawiania twarzy w malarstwie od przełomu XIX i XX wieku do współczesności. Na zajęciach będziemy próbowali prześledzić na wybranych przykładach próby artystycznych odpowiedzi na zjawisko kryzysu samodzielnego portretu indywiduum [Boehm]. Ten dialog z formułami reprezentacji podmiotu można roboczo określić terminem post-portretu.  

Interesować nas będą przede wszystkim takie techniki obrazowania w których tożsamość przedstawianej postaci, osoby i jej twarzy, określona jest przez metodę i procedurę malarską – gdy jej szczególna obecność determinowana jest  przez środki obrazowe.

W ramach zajęć pojawiać się będą również m.in. zagadnienia związków praktyki portretowej z językiem malarstwa abstrakcyjnego [Deleuze], problematyka maski i medialnego zapośredniczenia wizerunku [Belting] itd.

Poza główną tematyką seminarium możliwe jest – w uzasadnionych przypadkach – podjęcie projektów podejmujących inne obszary problemowe.

Szczegółowa literatura przedmiotu będzie podawana w trakcie zajęć.

Literatura wprowadzająca do tematyki:

– Hans Belting, Faces. Historia twarzy, tłum. Tadeusz Zatorski, Gdańsk 2015

– Gottfried Boehm, O obrazach i widzeniu. Antologia tekstów, przekład M. Łukasiewicz, A. Pieczyńska-Sulik, red. D. Kołacka, Kraków 2014

– Maski (tom 1 i 2), wybór, opracowanie i redakcja M. Janion i S. Rosiek, Antologia tekstów literackich. Gdańsk 1986.

– Gilles Deleuze, Felix Guattari, Rok zerowy. Twarzowość, w: Tysiąc plateau, redakcja merytoryczna i językowa J. Bednarek, Warszawa 2016, s. 201-230.

 Warunki zaliczenia: aktywna obecność na zajęciach, pierwszy semestr – przygotowanie i prezentacja stanu badań oraz konspekt, drugi semestr – przygotowanie pracy seminaryjnej.

 

 

Uwaga: jedna z prac seminaryjnych – wybrana przez studenta – musi po napisaniu i zaakceptowaniu przez prowadzącego zostać zarejestrowana jako praca licencjacka i zostać zamieszczona w uniwersyteckim Archiwum Prac Dyplomowych (APD).