Wybrane zagadnienia z dziejów sztuki (II-III rok)

Wybrane zagadnienia z dziejów sztuki – wykład:
Sztuka wobec globalnych problemów politycznych

dr Magdalena Radomska
I semestr, 30 godz.
3 pkt. ECTS
Forma zaliczenia: zaliczenia z notą

Wykład poświęcony będzie sztuce problematyzującej konflikty polityczne w komparatystycznej perspektywie globalnej ze szczególnym uwzględnieniem Ameryki Łacińskiej (między innymi artystów z Argentyny, Boliwii, Brazylii, Chile, Ekwadoru, Gwatemali, Peru, Portoryko, Wenezueli, ale także Ameryki Północnej (szczególnie z Kuby, Meksyku), na Bliskiego ( szczególnie Egiptu, Iranu, Izraela) i Dalekiego Wschodu (Chin, Korei), ponadto
Indii, tak zwanego Zachodu i – wreszcie – Postkomunistycznej Europy. Tak szerokie spectrum geograficzne umożliwi przekrojowe uchwycenie podejmowanych przez artystów problemów takich jak konflikty zbrojne, status 1989 roku w kontekście globalnym , tortury, kryzys ekonomiczny, globalne migracje, przemysł narkotykowy, prawa człowieka, czy krytyka kapitalizmu z uwzględnieniem lokalnej specyfiki sytuacji politycznej każdego kraju. Prezentacji współczesnej sztuki zaangażowanej w globalne i lokalne problemy polityczne towarzyszyć będzie rekonstrukcja dyskusji teoretycznej poświęconej pojęciom takim jak chociażby „hybrydyzacja kulturowa” (Néstora Garcíi Cancliniego), Ameryka Postłacińska, antropofagia ( Oswalda de Andrade), czy dekolonizacja (Waltera Mignolo). 

Bibliografia:
• Candela, I, Art in Latin America, London 2013.
• Elkins, J., Is Art History Global, New York 2007.
• Erber P.R., Breaching the Frame: The Rise of Contemporary Art in Brazil and Japan, Los Angeles 2015.
• Gladston P., Contemporary Chinese Art: A Critical HistoryLondon 2013.
• Gross R, Access to Israel 1: Contemporary Israeli Art, 2008.
• Harris J, The Global Contemporary Art World, Oxford 2017.
• Josep M, Korean Art: The Power of Now, London 2013.
• Mignolo W.D., The Idea of Latin America, London 2005.
• Piotrowski P., Globalne ujęcie sztuki Europy Wschodniej, Poznań 2018.
• Seid B., Pijnappel J., New narratives: contemporary art from IndiaChicago 2007.

Wybrane zagadnienia z dziejów sztuki – wykład:
Fotografia po konceptualizmie

dr Dorota Łuczak
I semestr, 30 godz.
3 pkt. ECTS
Forma zaliczenia: zaliczenia z notą Konceptualizm w sztuce był jednym ze zjawisk, za sprawą których doszło do przewartościowania medium fotograficznego w obszarze sztuki. Mowa tu zarówno o zatarciu granic pomiędzy sztuką i „fotografią artystyczną”, czy o rozmyciu podziału pomiędzy tą ostatnią i „fotografią dokumentalną”. Zmiana ta nastała nie tylko w wyniku dróg obieranych przez artystów, ale współtworzona była również przy pomocy polityki instytucji wystawienniczych, krytyków i rynku sztuki. Próba uchwycenia owej przemiany oraz propozycja uzgodnienia terminologii dotyczącej fotografii w  polu sztuki rozpocznie namysł nad późniejszymi zwrotami i głównymi nurtami fotografii obecnymi na scenie artystycznej od lat siedemdziesiątych do współczesności. Analizie poddany zostanie między innymi zwrot postmodernistyczny w fotografii obejmujący zarówno praktykę artystyczną (Cindy Sherman, Sherrie Levine i in.) jak i krytykę (Douglas Crimp), z którą współcześni artyści niekiedy (i)grają (np. Aneta Grzeszykowska). W świetle konfrontacji różnorakich interpretacji oeuvre Bernda i Hilli Becherów – jakże często odczytywanych w upraszczający sposób – przyjrzymy się ukształtowanej przez nich szkole düsseldorfskiej, a  także współczesnym strategiom wyrastającym z  becherowskiego doświadczenia: operowania konwencją typologii i  tzw. „fotografii bezemocjonalnej”. Na przykładzie „fotografii intymnej”, fotografii porównywanej do kadrów filmowych i projektów problematyzujących status archiwów omówione zostaną zasadnicze zmiany w sposobach wykorzystania fotografii w  polu sztuki. W ich kontekście – za Michaelem Friedem – zapytamy: dlaczego fotografia jako sztuka frapuje nas bardziej niż kiedykolwiek wcześniej? Podjęty zostanie również problem cyfrowego przewrotu w fotografii. W oparciu o zróżnicowane, często binarne względem siebie komentarze teoretyczne, dyskutowane będą konsekwencje dla ontologicznej definicji fotografii, zmiana obiegu obrazów światłoczułych oraz artystyczne realizacje wyzyskujące owe przemiany. 

Wybrana literatura:
• von Amelunxen H., Photography After Photography: Memory and Representation in the Digital
Age, Göttingen 1996
• Bright S., Art photography now, New York 2005
• Campany D., Art and Photography, London, New York 2005
• Cotton Ch., Photography as Contemporary Art, London 2004
• Costello D., Iversen M., Photography After Conceptual Art, West Sussex 2010
• Fried M., Why Photography Matters as Art as Never Before, New Haven and London 2008
• Mitchell W. J., The Reconfigured eye: visual truth in the post-photographic era, London 1992
• Pijarski K., Archiwum jako projekt – poetyka i polityka, Warszawa 2011
• Stimson B., The Pivot of the World: Photography and Its Nation, London 2006

Wybrane zagadnienia z dziejów sztuki – wykład:
Obrazy w procesie. Wybrane zagadnienia malarstwa XIX-XXI wieku

prof. UAM dr hab. Łukasz Kiepuszewski
II semestr, 30 godz.
3 pkt. ECTS
Forma zaliczenia: zaliczenia z notą Wykład stanowi autorską prezentację wybranych zjawisk z dziejów malarstwa od końca XIX wieku i poświęcony jest rozmaitym zagadnieniom obrazowania sztuki zarówno figuratywnej jak i abstrakcyjnej. Przekroczenie tradycyjnej dychotomii między tymi głównymi nurtami nowoczesności zmierzać będzie do wytyczenia „trzeciej drogi” (Deleuze) i poszukiwania różnych wymiarów realności obrazu malarskiego. Powyższe założenia powodują, że na zajęciach pojawią się zagadnienia oświetlane z różnych perspektyw teoretycznych i historycznych. Na wykładach rozważane będą m.in. zagadnienia obrazu potencjalnego (Gamboni), różnicy ikonicznej (Boehm), materialności i cielesności obrazu (Merelau-Ponty), koncepcje genezy sztuki abstrakcyjnej, znaczenia kultur pozaeuropejskich w kształtowaniu się nowoczesnego języka malarskiego (np. Henri Matisse i sztuka islamu), założenia malarstwa procesu, elementy antropologii aktu malarskiego itd. Ponadto dzieła malarstwa rozpatrywane będą także w kontekście towarzyszących im zjawisk artystycznych – performance’u, w dialogu ze sztuką ulicy (graffiti), współczesną technologią (obrazy hybrydowe). Na wykładach omawiana będzie twórczość różnych artystów istotnych w przyjętej perspektywie, począwszy od „klasyków nowoczesności” (np. Paul Cézanne, Frank Stella) po artystów współczesnych (np. Thomas Scheibitz, Raoul de Keyser, Katharina Grosse). Istotnym aspektem zajęć będzie prezentacja analiz i interpretacji wybranych dzieł sztuki. Literatura związana z tematem będzie przywoływana i omawiana w trakcie wykładów. 

Wybrane zagadnienia z dziejów sztuki – wykład:
Miasto – teoria i metody analizy historii sztuki

prof. dr Katja Bernhardt
II semestr, 30 godz.
3 pkt. ECTS
Forma zaliczenia: zaliczenia z notą W ostatnich dekadach badania nad miastem, a ściślej rozmyślania o przestrzeni, nie tylko się zmieniły, ale także poszerzyły. Socjologia, geografia, antropologia i kulturoznawstwo zaproponowały nowe koncepcje i modele dla badań w tej dziedzinie. Chociaż historia sztuki i obrazu posiada rozwinięte narzędzia warsztatowe umożliwiające systematyczną i wielowarstwową analizę historycznego i współczesnego miasta oraz różnych form jego wizualnej reprezentacji, to nasza dyscyplina nie była dotąd szerzej w tej interdyscyplinarnej dyskusji obecna. Celem zajęć jest więc zapoznanie się z nurtami badań nad miastem z perspektywy historii sztuki i wizualności na tle interdyscyplinarnym. Omówimy sposoby podchodzenia do zagadnienia ze strony naszej dyscypliny oraz podejmiemy próby zastosowania właściwych metod i analiz. Zajęcia będą się składały z dwóch równolegle przebiegających części: teoretycznej i jedne praktycznej. W pierwszej, zapoznamy się z wybranymi tekstami dotyczącymi badań nad miastem i jego przestrzenią (XX i XXI wiek). Dzięki nim postaramy się uchwycić jak pojmowane jest miasto i przestrzeń? Jakie pytania i strategie stosowane są w jego analizie? Równocześnie z teoretycznym podejściem, zwrócimy się bezpośrednio w stronę przedmiotu naszych badań, a więc samego miasta. Po pierwszych wspólnych zajęciach terenowych, każdy student wybierze obiekt do analizy (z Poznania lub spoza Poznania). W ciągu semestru oczekiwane jest analityczne opisanie obiektu, formułujące specyfikę zagadnienia przy zastosowaniu właściwej strategii interpretacji. Przedmiotem analizy będzie mogła być konkretna urbanistyczna przestrzeń (np. plac, ulica), element tej przestrzeni (np. pomnik albo urban art) lub też ich wizualizacja (grafika, kartografia, album, media społecznościowe). Zależnie od wybranych przez uczestników obiektów i zagadnień, pojedyncze problemy zostaną pogłębione teoretycznie. Etapy każdej z prac będą regularnie przedstawiane i dyskutowane podczas zajęć. Warunkiem uczestnictwa w nich jest umiejętność czytania angielskich tekstów.

Literatura wprowadzająca
(Na początku zajęcia uczestnicy zostaną wyposażeni w szczegółową listę literatury)
• Cities of the Mind. Images and Themes of the City in the Social Sciences, red, Lloyd Rodwin
i Robert M. Hollister, Boston, 1984.
• Jansen, Harry S.: Wrestling with the Angel. Problems of Definition in Urban Historiography, in:
Urban History, 23 (1996), z. 3, s. 277-299.
• Kittler, Friedrich A.: The City Is a Medium, in: tegoż: The Truth of the Technological World, Essays
on the Genealogy of Presence, with an Afterword by Hans Ulrich Gumbrecht, transl. by Erik Butler,
Stanford, 2013, p. 138-151.
• Miasto jako przedmiot badań naukowych w początkach XXI wieku, red. Bohdan Jałowiecki, Warszawa, 2008.
• Miasto w sztuce – sztuka miasta, red. Ewa Rewers, Kraków, 2010.
• Negotiating Urban Conflicts. Interaction, Space and Control, red. Helmut Berking et. al., Bielefeld,
2015 (Materialitäten, 1).
• Percepcja współczesnej przestrzeń miejskiej, red. Mikołaj Madurowicz, Warszawa, 2007

Wybrane zagadnienia z dziejów sztuki – konwersatorium:
Wybrane zagadnienia z zakresu rzeźby średniowiecznej w Polsce

dr Adam Soćko
I semestr, 30 godz.
3 pkt. ECTS
Forma zaliczenie: zaliczenie z notą Zajęcia typu konwersatoryjnego poświęcone będą poznaniu przez studentów węzłowych zagadnień związanych z problematyką rzeźby średniowiecznej od epoki romańskiej po dojrzały gotyk. W trakcie zajęć omówione zostaną takie zabytki jak kompleks romańskich zabytków rzeźbiarskich Strzelna, Trzebnicy, drzwi płockie i drzwi gnieźnieńskie, tympanony fundacyje, Madonny-Sedes Sapientie, Krycyfiksy XIV wieku, proces kształtowania nastawy ołtarzowej i Styl Madonn na Lwach, fenomen tzw. Madonn szafkowych, Piękne Madonny i fenomen stylu międzynarodowego, Kraków i Wrocław jako ośrodki rzeźby cechowej, nagrobek Henryka Probusa i inne, wybrane nagrobki Piastów śląskich, nagrobek Władysława Jagiełły, twórczość Wita Stwosza. Celem zajęć jest utrwalenie pojęć związanych z interpretacją i analizą rzeźby średniowiecznej, uporządkowanie chronologii zjawisk artystycznych, powiązanie sztuki ziem polskich z nurtami zjawisk sztuki europejskiej w ciągu kilkuset lat rozwoju sztuki rzeźbiarskiej.

Warunki zaliczenia:
1. Przygotowanie referatu
2. Zaliczenie kolokwium podsumowującego omówiony materiał

Wybrane zagadnienia z dziejów sztuki – konwersatorium:
Architektura rezydencjonalna Europy Środkowej na przełomie średniowiecza i nowożytności

dr Tomasz Ratajczak
I semestr, 30 godz.
3 pkt. ECTS
Forma zaliczenie: zaliczenie z notą W badaniach architektury rezydencjonalnej przełomu średniowiecza i  nowożytności od dawna funkcjonuje sztuczny podział na opracowania kastelologów poświęcone gotyckim zamkom oraz publikacje specjalistów w zakresie sztuki nowożytnej, koncentrujące się na wczesnorenesansowych rezydencjach. Mimo tego, że oba nurty badań uwzględniają podobną problematykę – programy użytkowe, dekorację architektoniczną, fortyfikacje – to jednak granica między dwiema epokami wciąż w istotny sposób warunkuje analizy architektury rezydencjonalno-obronnej, choć przecież ich autorzy są świadomi umowności tego podziału. W ramach konwersatorium podejmiemy próbę zniesienia tej pozornej granicy i spojrzenia na rezydencje europejskie przełomu XV/XVI w. z odmiennej perspektywy. Takie podejście umożliwi uchwycenie zarówno procesów trwania tradycji architektonicznej, jak również jej modernizacji, początkowo zaledwie powierzchownej, ograniczonej do zmiany kostiumu stylowego, przy zachowaniu organizacji przestrzeni użytkowej czy konstrukcji. Nasza uwaga będzie skoncetrowana na Europie Środkowej, która była jednym z regionów najszybciej przyswajających nowe trendy architektury renesansowej. W trakcie zajęć skupimy się na okresie od początku XV w., kiedy zakończył się proces rozbudowy wielkich zespołów rezydencjonalnych w Pradze, Budzie, Krakowie, Malborku i Wiedniu, do drugiej połowy kolejnego stulecia, gdy model późnośredniowiecznej siedziby pańskiej ustąpił ostatecznie miejsca w pełni ukształtowanej rezydencji nowożytnej. Analizie poddamy m.in. takie zagadnienia jak: formowanie późnośredniowiecznego apartamentu i jego długie trwanie w architekturze regionu, renesans modelu siedziby wieżowej, późny gotyk i italianizm w dekoracji architektonicznej wczesnonowożytnych pałaców, relacje pomiędzy pałacem i fortyfikacjami w kontekście pojawienia się i rozwoju broni palnej, nowe typy siedzib możnowładczych (willa, palazzo in fortezza), przełamanie tradycji późnośredniowiecznej w architekturze rezydencjonalnej. Punktem odniesienia dla naszych rozważań będą najważniejsze rezydencje europejskie tego okresu (m.in. pałace papieskie w Awinionie i Rzymie i zamki królewskie we Francji). Możliwe są także zajęcia terenowe w wybranych, niezbyt odległych lokalizacjach (m.in. pałac wielkich mistrzów w Malborku, zamek na Wawelu, niektóre pałace Dolnego Śląska). Warunkiem zaliczenia jest aktywny udział w zajęciach i krótkie omówienie wybranego zagadnienia. Dopuszcza się dwie nieusprawiedliwione nieobecności w semestrze.

Wybrana literatura:
• G. Buzas, J. Laszlovszky, The Medieval Royal Palace at Visegrad, Budapest 2013.
• M. Chorowska, Rezydencje średniowieczne na Śląsku. Zamki, pałace, wieże mieszkalne, Wrocław
2003.
• M. Fabiański, Zamek króla Zygmunta I na Wawelu. Architektura-dekoracja architektoniczna-funkcje,
Kraków 2017.
• Ch. Herrmann, Der Hochmeisterpalast auf der Marienburg Konzeption, Bau und Nutzung der modernsten europäischen Fürstenresidenz um 1400, Petersberg 2019.
• S. Hoppe, Die funktionale und räumliche Struktur des frühen Schloßbaus in Mitteldeutschland.
Untersucht an Beispielen landesherrlicher Bautender Zeit zwischen 1470 und 1570, Köln 1996.
• S. Hoppe, Anatomy of an Early ‘Villa’ in Central Europe. The Schloss and Garden of the Saxon Elector Frederick the Wise in Lochau (Annaburg) according to the 1519 Report of Hans Herzheimer.
In: M. Chatenet (Hrsg.), Maisons des champs dans l’Europe de la Renaissance, Paris 2006, s.
159 – 170.
• J. Jarzewicz, Malborski pałac wielkich mistrzów i natura, [w:] Wielkopolska-Polska-Europa. Studia
dedykowane pamięci Alicji Karłowskiej-Kamzowej, Poznań 2006, s. 163-175.
• L. Kajzer, Zamki i społeczeństwo. Przemiany architektury i budownictwa obronnego w Polsce
X-XVIII w., Łódź 1992.
• G. Kerscher, Architektur als Repräsentation. Spätmittelalterliche Palastbaukunst zwischen Pracht
und zeremoniellen Voraussetzungen. Avignon – Mallorca – Kirchenstaat, Tübingen-Berlin 2000.
• A. Kwaśniewski, Architectura recreationis – środkowoeuropejskie założenia „willowe” XVI-XVIII w.:
geneza, rozplanowanie, funkcje użytkowe i ideowe, Svornik 6/2008, s. 91-112.
• P. Lasek, Turris fortissima nomen Domini. Murowane wieże mieszkalne w Królestwie Polskim od
1300 r. do połowy XVI wieku, Warszawa 2013.
• A. Miłobędzki, Dawna i nowa „sztuka budowania”. Architektoniczne konsekwencje zwrotu kulturowego lat około 1460-1540, [w:] Sztuka około 1500. Materiały sesji Stowarzyszenia Historyków
Sztuki, Warszawa 1997, s. 81-93.
• S. Mossakowski, Rezydencja królewska na Wawelu w czasach Zygmunta Starego. Program użytkowy i ceremonialny, Warszawa 2013.
• T. Olszacki, Zamek w Nowym Korczynie: średniowieczna rezydencja Jagiellonów i jej dzieje budowlane, w: Patronat artystyczny Jagiellonów, red. M. Walczak, P. Węcowski, Studia Jagiellonica
1, Kraków 2015, s. 188-193.
• W. Paravicini (Hrsg.), Höfe und Residenzen im spätmittelalterlichen Reich. Bilder und Begriffe,
Bearb. von Jan Hirschbiegel und Jörg Wettlaufer (= Residenzenforschung 15 II, Teilbd. 1+2).
Ostfildern 2005.
• T. Torbus, Das Koenigsschloss in Krakau und die Residenzarchitektur unter den Jagiellonen in
Polen und Litauen (1499-1548). Baugeschichte, Funktion, Rezeption, Ostfildern 2014.
• F. Záruba, Hrady Václava IV, Praha 2014.
• T. J. Żuchowski, Czy istniał wzór rezydencji krzyżackiej? [w:] Arx felicitatis. Księga ku czci Andrzeja
Rottermunda w sześćdziesiątą rocznicę urodzin, Warszawa 2001, s. 81-86.
• T. J. Żuchowski, Vatikan-Avignon-Marienburg. Die Genese der funktionalen Anordnung der Marienburger Hochmeisterresidenz, [w:] Burgen kirchlicher Bauherren, Eisenach-Nürnberg 2001, s. 29-36.

Wybrane zagadnienia z dziejów sztuki – konwersatorium:
Grafika artystyczna. Techniki, narracje, problemy

mgr Adrianna Kaczmarek
I semestr, 30 godz.
3 pkt. ECTS
Forma zaliczenie: zaliczenie z notą Zajęcia poświęcone są podstawowym zagadnieniom nowoczesnej i współczesnej grafiki artystycznej. Myślą przewodnią spotkań jest zapoznanie uczestników ze specyfiką tego medium oraz otwarcie na nowe perspektywy badawcze. Zajęcia podzielone są na dwie części. W pierwszych tygodniach zajmiemy się poszczególnymi technikami graficznymi, procesami powstania odbitek i narzędzia niezbędnymi do ich wykonania. Dzięki szczegółowemu omówieniu najważniejszych metod druku, po zakończeniu kursu uczestnicy będą swobodnie operowali terminologią graficzną, nabędą umiejętność rozpoznawania technik i wskazywania charakterystycznych cech odbitek. Następnie, na fundamencie tej wiedzy poruszymy najistotniejsze problemy z zakresu teorii grafiki, jak: oryginał i kopia, multiplikacja, proces. Wybrane teksty, dzięki przyjęciu różnych perspektyw historycznych, ontologicznych czy feministycznych, ukażą wybrane medium jako dynamicznie rozwijająca się sfera sztuki i krytyki. Uczestnicy ujrzą więc grafikę w szerszym horyzoncie teoretycznym, w kontekście uwarunkowań społeczno-ekonomicznych, innych gałęzi sztuk plastycznych, czy też mechanizmów instytucjonalnych. Zajęcia przyjmą formę mieszaną, obejmującą wykład, prezentacje uczestników, dyskusje nad anglojęzycznymi lekturami wskazanymi wcześniej przez prowadzącą. Niezbędna jest zatem czynna znajomość tego języka. Proponowane zaliczenie: zaangażowanie podczas wspólnych dyskusji, podsumowujące kolokwium pisemne.

Zalecana literatura:
• Cykl katalogów wystaw i publikacji pokonferencyjnych CHOJNACKA, Barbara (red.). Wielość w jedności: Drzeworyt polski po 1900 roku, Techniki wklęsłodruku w Polsce po 1900 roku, Litografia i techniki druku płaskiego w Polsce po 1900 roku, Offset, serigrafia, techniki cyfrowe i działania intermedialne w grafice polskiej, Bydgoszcz: Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego, 2009-2018.
• Griffiths Anthony. Prints and Printmaking: An Introduction to the History and Techniques. Berkeley:
University of California Press, 1996.
• Grońska Maria. Nowoczesny drzeworyt polski: do 1945 roku. Wrocław: Zakład Narodowy im.
Ossolinskich Wydawnictwo PAN, 1971.
• Jakimowicz Irena. Pięć wieków grafiki polskiej. Muzeum Narodowe w Warszawie, 1997.
• Kulpińska Katarzyna. Matryce, odbitki-ślady kobiet. Polskie graficzki i ich twórczość w dwudziestoleciu międzywojennym. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK, 2017.
• Kossowska Irena. Narodziny polskiej grafiki artystycznej: 1897-1917. Kraków: Universitas, 2000.
• Krejča Aleš; Dulewicz Andrzej. Techniki sztuk graficznych: podręcznik metod warsztatowych i historii grafiki artystycznej. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1984.
• Pelzer-Montada Ruth (red.). Perspective on contemporary printmaking: Critical writing since 1986,
ed., Manchester: Manchester University Press 2018.
• Talbierska Jolanta. Metodologia, metoda i terminologia grafiki i rysunku: teoria i praktyka. Warszawa: Semper, 2014.
• “Journal of Aesthetics and Art Criticism”, nr 73, 2015, numer specjalny poświęcony grafice z tekstami m.in. Catherine Abell, Printmaking as Art; K.E. Gover, Are All Multiples The Same? The
Problematic Nature of the Limited Edition.

Wybrane zagadnienia z dziejów sztuki – konwersatorium:
Sztuka Półwyspu Iberyjskiego – wybrane zagadnienia

dr Dorota Molińska
II semestr, 30 godz.
3 pkt. ECTS
Forma zaliczenie: zaliczenie z notą Zajęcia poświęcone będą przekrojowemu przedstawieniu dziejów sztuki na terenie Półwyspu Iberyjskiego. Podstawowym ich celem będzie pobudzenie zainteresowania oraz poszerzenie wiedzy uczestników w zakresie najważniejszych zjawisk, obiektów oraz artystów, którzy na przestrzeni wieków wpłynęli na ukształtowanie się artystycznej i stylistycznej charakterystyki dziedzictwa tego regionu. Szczególne znaczenie odgrywać będzie tu uwrażliwienie słuchaczy na kontekst historyczno-kulturowy oraz specyfikę i odrębność periodyzacji i terminologii związanej z omawianymi zagadnieniami, lecz także zwrócenie uwagi na wzajemne zależności między aktywnością w poszczególnych centrach artystycznych na Półwyspie na tle ich relacji z innymi obszarami sztuki europejskiej. Tematyka poszczególnych zajęć podporządkowana będzie historycznej chronologii i obejmować będzie dzieje sztuki od starożytności do początków XIX w. Problematyka spotkań skupiać się będzie na studiowaniu zarówno dzieł związanych z okresem rzymskiej kolonizacji, arabskiej dominacji, najazdów barbarzyńskich, jak i rozwoju artystycznego poszczególnych organizmów państwowych (jak Kastylia, Aragonia, Katalonia, Portucale, etc.), które ukształtowały dzisiejszą Hiszpanię i Portugalię. Interesować nas będą zjawiska i  obiekty z  zakresu architektury, malarstwa i  rzeźby, jak również wyróżniające ten region rzemiosło artystyczne, w  szczególności ceramika i  snycerka dekoracyjna. Wtoku zajęć ważną rolę odegra problem znaczącej indywidualności hiszpańskiej szkoły malarstwa tzw. „Złotego Wieku” oraz mecenat dworski szeregu najistotniejszych władców obu krajów oraz aktywność artystyczna na terenie ich zamorskich kolonii, przede wszystkim w Ameryce Południowej.

Wymagania do zaliczenia:
• obecność na zajęciach; dopuszczalne są dwie nieobecności w semestrze
• przygotowanie do zajęć w postaci lektury krótkich teksów lub analizy wskazanego
materiału wizualnego oraz aktywny udział w dyskusji
• zaliczenie krótkiego kolokwium w formie pisemnej
Zalecana literatura:
• G. Kubler, M. Soria, Art and architecture in Spain and Portugal and their American dominions 1500-
1800, Harmondsworth 1959.
• J. Babelon, Sztuka Hiszpańska, Warszawa 1974.
• X. Barral i Altet, Die Geschichte der Spanischen Kunst, Köln 1997.
• M. Trusted, The arts of Spain, Iberia and Latin America 1450-1700, London 2007.
• F. de Vasconcelos, Sztuka Portugalska, Warszawa 1984.
• R. C. Smith, The Art of Portugal 1500-1800, London 1968.
• P. Pereira, Arte Portuguesa. História essencial, Maia 2011.
• J. D. Dodds, Architecture and ideology in early medieval Spain, London 1990.
• J. Brown, Painting in Spain 1500-1700, London 1998.
• V. Stoichita, Visionary experience in the Golden Age of Spanish Art, London 1995.
• Art in the time of El Greco, red. A. Witko, Kraków 2016.
• M Barrucand, A. Bednorz, Moorish architecture in Andalusia, Köln 2007.
• Kultura artystyczna siedemnastowiecznej Hiszpanii, red. A. Witko, Kraków 2010.

Wybrane zagadnienia z dziejów sztuki – konwersatorium:
Sztuka i zaangażowanie społeczne

mgr Karolina Wilczyńska
II semestr, 30 godz.
3 pkt. ECTS
Forma zaliczenie: zaliczenie z notą Celem zajęć jest zapoznanie studenta z  najważniejszymi zjawiskami artystycznymi i koncepcjami teoretycznymi z zakresu sztuki zaangażowanej społecznie. Sztuka partycypacyjna, dialogiczna, relacyjna, społeczna, publiczna, polityczna oraz artywizm to sztuka, dla której głównym polem odniesienia jest krytyczna refleksja nad porządkiem społecznym i jego strukturą instytucjonalną. Sztuka ta zyskała wiele nazw i  definicji, jak również wiele odmiennych perspektyw badawczych, które starają się dostarczyć narzędzi do jej analizy. Omówimy różne ujęcia teoretyczne, kształtujące się m.in. wokół problematyki wytwarzanych w działaniu artystycznym relacji społecznych (Nicolas Bourriaud); pozycji odbiorcy i jego uczestnictwa (Claire Bishop); antropologii społecznej i analizy pragmatycznej (Grant Kester) oraz związku estetyki i polityki (André Lepecki). Zamiast szukać kolejnych terminów zastanowimy się nad tym, w jaki sposób różne strategie artystyczne odpowiadają na konkretne problemy społeczne, nad próbą związania sztuki z życiem społeczno-politycznym, nad różnicami w koncepcjach teoretycznych wpisujących się w tradycję społecznego zaangażowania oraz nad postulatem skuteczności sztuki zaangażowanej. Analizując wybrane prace takich artystów, jak Joseph Beuys, Hans Haacke, Suzanne Lacy, Mierle Laderman Ukeles czy Paweł Althamer zbadamy relację ich społecznie zaangażowanej deklaratywności do struktury działań artystycznych w oparciu o najważniejsze ujęcia teoretyczne.

Wybrana literatura ogólna (konkretne lektury zostaną wskazane na pierwszych zajęciach):

• Bishop Claire, Sztuczne piekła. Sztuka partycypacyjna i polityka widowni, bęc zmiana, Warszawa
2015
• Bourriaud Nicolas, Estetyka relacyjna, Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie, Kraków 2012.
• Charnley Kim, Delirium and Resistance: Acivist Art and the Crisis of Capitalism, Pluto Press, Londyn 2017.
• Helguera Pablo, Education for Socially Engaged Art, Jorge Pinto Books Inc, Nowy Jork 2012.
• Jackson Shannon, Social Works: Performing Art, Supporting Publics, Routledge, Nowy Jork 2011.
• Kester H. Grant, The One and the Many: Contemporary Collaborative Art in a Global Context,
Londyn 2011
• Lacy Suzanne, Mapping the Terrain: New Genre Public Art, Bay Press, Seattle 1994.
• Lepecki André, Exhausting Dance. Performance and the politics of movement, Routledge, Nowy
Jork 2006.
• Olsen Sachs Cecilie, Socially Engaged Art and the Neoliberal City, Routledge, Nowy Jork 2019.
• Thompson Nato, Living as Form. Socially Engaged Art from 1991-2011, The MIT Press, Cambridge
2012
• Rancière Jacgues, Estetyka jako polityka, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2007.
• Schneider Arnd (red.), Alternative Art and Anthropology: Global Encounters, ed. Arnd Schneider,
Bloomsbury, New York 2017.
• FIELD: A Journal of Socially Engaged Art Criticism http://field-journal.com