Wykłady monograficzne (II-III rok)

Z dziejów techniki budowlanej

prof. UAM dr hab. Tomasz Wujewski

I semestr, 30 godz.

3 pkt. ECTS

Forma zaliczenia: zaliczenie z notą

Omówienie metod konstruowania budowli, tj. technik, technologii, stosowanych materiałów budowlanych i ich właściwości, systemów konstrukcyjnych, w ujęciu typologicznym („od fundamentów aż po dach”), w okresach od starożytności do początków XX w.

Wykład jest otwarty dla wszystkich zainteresowanych, lecz szczególnie polecany studentom, którzy chcą wziąć udział w zajęciach „Podstawy badań architektonicznych”, gdyż jest także po części teoretycznym do nich przygotowaniem.

Zaliczenie tych zajęć jest jednym z warunków uzyskania uprawnień określonych w opisie zajęć p.t. “Dokumentacja badań architektonicznych”.


Sztuka krajów słowiańskich w średniowieczu 

prof. UAM dr hab. Jarosław Jarzewicz

I  semestr, 30 godz.

3 pkt. ECTS

Forma zaliczenia: zaliczenie z notą

Cel kształcenia – zapoznanie uczestników z problematyką kształtowania się i przemian sztuki w krajach słowiańskich w średniowieczu.

Paradoksem historii sztuki, a przynajmniej jej głównego nurtu, jest marginalne traktowanie artystycznego dorobku krajów słowiańskich. Jest to szczególnie dojmujące w konfrontacji z historycznym znaczeniem tych narodów zasiedlających około połowy kontynentu europejskiego. Po części wynikało to z dominującej perspektywy metodologicznej polegającej na analizowaniu nowatorskich tendencji pojawiających się w centrach artystycznych i ich oddziaływania na bliższe lub dalsze obszary peryferyjne. Sztuka w krajach słowiańskich pojawia się zatem w opracowaniach poszczególnych epok jako takie właśnie miejsca recepcji wpływów z ośrodków położonych na Zachodzie lub w Bizancjum. Drugą stroną tego zjawiska jest poszukiwanie w sztuce wyrazu istoty („ducha”) poszczególnych narodów.

W ramach tego  cyklu wykładów zostaną zaprezentowane główne dzieła, zjawiska i tendencje w sztuce (ze szczególnym naciskiem na architekturę) obszarów, na których przynajmniej od VI wieku mieszkają ludy słowiańskie. Oczywiście uwzględnione zostaną relacje sztuki tych obszarów z wcześniejszą tradycją antyczną a także z ośrodkami zewnętrznymi. Ponieważ z oczywistych względów nie jest możliwe ogarnięcie całości materiału zabytkowego, nacisk położony zostanie na te zjawiska artystyczne, które miały istotny wpływ na kształtowanie się tożsamości poszczególnych państw i narodów słowiańskich w średniowieczu.

Podstawą zaliczenia jest wysłuchanie wykładu (dopuszczalne 2 nieobecności w semestrze) i zaliczenie kolokwium wizualnego.      

Literatura:

Obszerne, bardzo pomocne zestawienia zawierają syntezy:

400-1000. Vom spätantiken Erbe zu den Anfängen der Romanik, wyd. Christian Lübke, Matthias Hardt (Handbuch zur Geschichte der Kunst in Ostmitteleuropa Band 1.), Deutscher Kunstverlag, Berlin – München, GWZO Leipzig 2017

Molé Wojsław, Sztuka rosyjska do roku 1914, Wrocław –  Kraków 1955

Molé Wojsław, Sztuka Słowian południowych, Wrocław – Warszawa – Kraków 1962

Skubiszewski Piotr, Sztuka Europy łacińskiej od IV do IX wieku, Lublin 2001

Świechowski Zygmunt, Katalog architektury romańskiej w Polsce, Warszawa 2009

Velké Dějiny Zemí Koruny České. Tematická Řada. Architektura, ed. Petr Kratochvil, Praha 2009

 

Anatomia buntu. Twórczość Marii Pinińskiej-Bereś (1931-1999)

prof. UAM dr hab. Agata Jakubowska

I  semestr, 30 godz.

3 pkt. ECTS

Forma zaliczenia: zaliczenie z notą

 

Wykład poświęcony będzie twórczości Marii Pinińskiej-Bereś powstającej w latach 60. i 70. dwudziestego wieku. Przemiany dokonujące się w tym okresie w jej rzeźbie korespondują z tymi, jakie obserwujemy w polskiej i światowej sztuce. W czasie wykładu zostaną one pokazane jako sprzęgnięte z przemianami w polu społecznym, konkretnie z rozwojem refleksji i praktyki postrzeganej jako feministyczna.

Zaliczenie w oparciu o krótki esej naukowy (ok. 9000 znaków) związany z tematyką wykładu.

Wybrana literatura:

Maria Pinińska-Bereś 1931-1999, red. B. Gajewska, J. Hanusek, kat. wyst. Bunkier Sztuki, Kraków 1999

Maria Pinińska- Bereś – imaginarium cielesności, red. C. Pieczyński, kat. wyst, PGS Sopot, 2012

Ewa Tatar, (Nie) jestem feministką, ale… Kilka słów o feministycznej postawie Marii Pinińskiej-Bereś, http://archiwum-obieg.u-jazdowski.pl/teksty/4405 [dostęp: 30 sierpnia 2018]

Jerzy Bereś, Między podmiotem a przedmiotem, red. J. Hanusek, Kraków: Otwarta Pracownia, 2002

Anna Markowska, Sztuka w Krzysztoforach. Między stylem a doświadczeniem, Kraków: Stowarzyszenie Artystyczne Grupa Krakowska-Cieszyn: Uniwersytet Śląski, 2000

Jo Applin, Eccentric Objects: Rethinking Sculpture in 1960s America, The Yale University Press, 2012

David J. Getsy, Abstract Bodies. Sixties Sculpture in the Expanded Field of Gender, The Yale University Press, 2015

Art and the Feminist Revolution, red. Lisa Gabrielle Mark, kat. wyst., The Museum of Contemporary Art, Los Angeles, 2007

Gender Check. Femininity and Masculinity in the Art of Eastern Europe, Bojana Pejić, kat. wyst, mumok, Wiedeń i NGS Zachęta, Warszawa, 2010 (wkładka z polskimi tłumaczeniami tekstów)

Art and Feminism, red. Helen Reckitt, Phaidon 2012

On the Cusp of Feminism: Women Artists in the Sixties, Kalliopi Minioudaki, “Konsthistorisk tidskrift/Journal of Art History”, 83:2, 2014

Katedra w Chartres

prof. UAM dr hab. Jarosław Jarzewicz

II  semestr, 30 godz.

3 pkt. ECTS

Forma zaliczenia: zaliczenie z notą

Cel kształcenia – zapoznanie uczestników zajęć z problematyką artystyczną i historyczną katedry w Chartres.

Katedra w Chartres jest jednym z kluczowych dzieł architektury gotyckiej przełomu XII/XIIIw. Jest uważana za najbardziej zbliżoną do ideału klasycznej katedry, gdyż mimo burz dziejowych – w przeciwieństwie do innych katedr francuskich – zachowała ona niemal w komplecie zarówno pierwotną dekorację rzeźbiarską, jak i witraże. Budzi ona nieustające zainteresowanie zarówno badaczy, jak rzesz turystów i pielgrzymów. Naukowe dociekania koncentrujące się wokół niej wyprzedzają znacznie ukształtowanie się historii sztuki jako odrębnej dyscypliny. Można stwierdzić, że właśnie próby zrozumienia tego wyjątkowego dzieła przyczyniły się do wysubtelnienia wielu narzędzi analitycznych – w tym badań archeologiczno-architektonicznych, analizy stylu oraz ikonografii. Wokół tego dzieła narosła trudna do ogarnięcia mnogość literatury naukowej (a także pseudonaukowej).

W ramach tego cyklu wykładów zaprezentowana zostanie analiza i interpretacja tego dzieła w perspektywie jego przełomowego znaczenia w rozwoju architektury a także w perspektywie konkretnych uwarunkowań tego miejsca i czasu. Podjęte zostaną m.in. tematy znaczenia katedry jako miejsca kultu, uwarunkowań technicznych i społecznych procesu budowlanego a także ikonografii i symboliki architektury.

Podstawą zaliczenia jest wysłuchanie wykładu (dopuszczalne 2 nieobecności w semestrze) i zaliczenie kolokwium wizualnego.

Literatura:

Dieter Kimpel, Robert Suckale, Die gotische Architektur in Frankreich 1130-1270, München 1985; Jean Bony, French Gothic Architecture of the 12th and 13th Centuries, Berkeley – Los Angeles 1983; Otto von Simson, Katedra gotycka. Jej narodziny i znaczenie, przeł. Anna Palińska, Warszawa 1989; podsumowaniem dotychczasowej wiedzy o katedrze w Chartres jest czterotomowa monografia:

Roland Halfen, Chartres. Schöpfungsbau und Ideenwelt im Herzen Europas, Stuttgart – Berlin 2001-2010 (tamże obszerna bibliografia)

 

Z dziejów autoportretu w malarstwie 

prof. UAM dr hab. Łukasz Kiepuszewski

II  semestr, 30 godz.

3 pkt. ECTS

Forma zaliczenia: zaliczenie z notą

Wykład poświęcony jest historii portretów własnych malarzy jako medium wypowiedzi na temat uprawianej praktyki artystycznej i wyznawanej koncepcji sztuki. Autoportret będzie tu rozumiany jako akt obrazowy, w którym autorefleksja splata się z idiomatycznym doświadczeniem własnej podmiotowości artysty. W ramach takiej perspektywy dyskutowane będą wybrane dzieła, typy i cykle autoportretów od początków nowożytności po współczesność, pochodzące zarówno ze sztuki powszechnej jak i polskiej.

Literatura związana z tematem będzie przywoływana i omawiana w trakcie wykładów.