Zajęcia problemowo – specjalizacyjne (II-III rok)

Ikonografia
dr Adam Soćko

I semestr, 30 godz.

2 pkt. ECTS

Forma zaliczenia: zaliczenie z notą

Zajęcia będą miały charakter wykładu wprowadzającego w badania nad ikonografią sztuki chrześcijańskiej. Mają także zapoznać studentów z jedną z podstawowych, uniwersalnych metod interpretacji dzieł sztuki. Zakres poruszanej problematyki dotyczyć będzie treści zapisanych w obrazach, symboliki, konwencji i różnych wariantów przedstawieniowych poszczególnych tematów narracyjnych, dewocyjnych czy cykli przedstawieniowych (np. Narodzenie Marii, Zwiastowanie, Narodzenie Chrystusa, Pokłon trzech króli, Zaśnięcie i Wniebowzięcie Marii, Krzyż). Istotą zajęć jest ukazanie związku dawnej sztuki przedstawieniowej z problematyka religijną, światopoglądową, literacką i zmian zachodzących w ikonografii pod wpływem nowych prądów myślowych lub wybitnych dział sztuki. Zajęcia prowadzone będą w oparciu o przykłady sztuki wczesnochrześcijańskiej, średniowiecznej i nowożytnej. W ramach zajęć prezentowane będą przykłady interpretacji wybitnych dzieł sztuki opartych na analizie ikonograficznej (np. Wniebowzięcie Marii z kościoła parafialnego z Warty, tzw. „Warta II” lub „Las Meninas Diego Velázqueza).

Forma zaliczenia:

zaliczenie egzaminu pisemnego podsumowującego wiedzę przekazaną w trakcie zajęć.

Podstawowa literatura pomocnicza:

Biblia (Pismo Święte – Biblia Tysiąclecia, a także tłum. J. Wujka);

J. de Voragine, Złota Legenda, Wybór, tłum. J. Pleziowa, oprac. M. Plezia, Warszawa 1983;

Apokryfy Nowego Testamentu, t.1, Ewangelie apokryficzne, red. M. Strowieyski, Lublin 1986;

Owidiusz, Metamorfozy (wyd. BN Ossolineum, tłum. A. Kamieńska, S. Stabryła), Wrocław – Warszawa – Kraków 1995;

C. Ripa, Iconologia, tłum. I. Kania, Kraków 1998;

Leksykony i podstawowe kompendia:

R. Curtis, Literatura europejska i łacińskie średniowiecze, Kraków 1997;

Emblemata. Handbuch zur Sinnbildkunst des XVI und XVII Jahrhunderts, Hrsg. A. Henkel, A. Schöne, Stuttgart 1976

D. Forstner, Świat symboliki chrześcijańskiej, Warszawa 1990;

P. Grimal, Słownik mitologii greckiej i rzymskiej, Wrocław 1987;

Künstle, Ikonographie der christlichen Kunst, t.1-2,Freiburg 1926-28;

Lexikon der christlichen Ikonographie (LCI), wyd. E. Kirschbaum SJ., t.1-8, Rom – Freiburg – Basel… 1968-1976;

M. Lurker, Słownik obrazów i symboli biblijnych, Poznań 1989;

Reallexikon zur deutschen Kunstgeschichte, wyd. O. Schmitt i inni, Stuttgart 1937-

L. Réau, Iconographie de l’art chrétien, t.1-6, Paris 1955-1959

H. Sachs, E. Badstübner, H. Neumann, Christliche Ikonographie in Stichworten, Leipzig 1980;

G. Schiller, Ikonographie der christlichen Kunst, t.1-4, Gütersloh 1966-1980.

 

Główne nurty współczesnej humanistyki w historii sztuki [SYLABUS]

prof. UAM dr hab. Agata Jakubowska, dr hab. Paweł Leszkowicz, dr Filip Lipiński, dr Dorota Łuczak,
dr Magdalena Radomska

I semestr, 30 godz.

2 pkt. ECTS

Forma zaliczenia: zaliczenie z notą

 Zarówno sztuka, jak i jej interpretacja są silnie związane z refleksją rozwijającą się w obrębie humanistyki i innych dziedzin nauki. W czasie tych zajęć chcemy przyjrzeć się temu, jakie odbicie znajdują w praktyce artystycznej, historyczno-artystycznej i kuratorskiej te idee, które są dziś intensywnie dyskutowane we współczesnej humanistyce. Nie będziemy w stanie przeanalizować wszystkich interesujących koncepcji, ale skupimy się na kilku najciekawszych i według nas najbardziej znaczących w ciągle zmieniającym się myśleniu o sztuce, ale też świecie, w którym żyjemy. Zajmiemy się więc tym, w jaki sposób w historii sztuki obecne są postkolonializm, postmarksizm, nowy materializm, posthumanizm, zwrot etycznym, studia queer i LGBT.

Zajęcia będą miały charakter konwersatoryjny – dyskusji na temat wspólnie przeczytanych tekstów, uzupełnionej
o elementy wykładowe i prezentacje studentów.

Zaliczenie: krótkie prezentacje, uważna lektura zadanych tekstów i udział w dyskusji na ich temat

Zgodnie z regulaminem studiów dopuszczalne są dwie nieusprawiedliwione nieobecności.

Niezbędna jest bierna znajomość języka angielskiego.

Literatura ogólna (teksty do dyskusji zostaną wskazane przez prowadzących w czasie zajęć):

Agamben Giorgio, Nagość, tłum. K. Żaboklicki, Warszawa 2009

Badania wizualne w działaniu. Antologia tekstów, red. M. Frąckowiak, K. Olechnicki, współ. M. Krajewski, Warszawa 2011.

Bakke Monika, Sztuka i estetyka posthumanizmu, Poznań 2010.

Bhabha, Homi K., Miejsca kultury, tłum. T. Dobrogoszcz, Kraków 2010.

Bourriaud Nicolas, Estetyka relacyjna, tłum. Ł. Białkowski, Kraków 2012

Braidotti Rosi, Po człowieku, tłum. J. Bednarek, Agnieszka Kowalczyk, Warszawa 2014.

Buck-Morss Sussan, Dreamworld and Catastrophe: The Passing of Mass Utopia in East and West, Cambridge, Mass./London: MIT Press 2000

Diarmuid Costello, Dominic Willsdon, red., The Life and Death of Images, Ithaca, Cornell University Press, 2008.

Ghandi Leela, Teoria postkolonialna. Wprowadzenie krytyczne, tłum. J. Serwański, Poznań 2011.

Górna Katarzyna, Sienkiewicz Karol, red., Czarna księga artystów polskich, Warszawa 2015

Hemingway Adrew, Marxism and the history of art: From William Morris to the New Left, London 2006.

Latour Bruno, Splatając na nowo to, co społeczne: wprowadzenie do teorii aktora-sieci, tłum. A. Derra, K. Abriszewski, Kraków 2010.

Lemke Thomas, Biopolityka, tłum. T. Dominiak, Warszawa 2010

Loomba Ania, Kolonializm/postkolonializm, tłum. N. Bloch, Poznań 2011

Lord Catherine, Richard Meyer, Art and Queer Culture, New York, 2013.

Materialność, red. K. Gutfrański, A. Hendrisk, I. Moreiry, A. Szyłak, L. Vergary, Gdańsk 2012.

Materiality, red. P. Lange-Berndt, London 2015.

Olsen Bjørnar, W obronie rzeczy. Archeologia i ontologia przedmiotów, tłum. B. Shallcross, Warszawa 2013.

Rancière Jacques, Estetyka jako polityka, tłum. J. Kutyła, P. Mościcki, Warszawa 2007.

Rzeczy i ludzie. Humanistyka wobec materialności, red. Jacek Kowalewski, Wojciech Piasek, Olsztyn 2008

Spivak, Gayatri Chakravorty, Stategie postkolonialne, Warszawa 2011.

Teoria wiedzy o przeszłości na tle współczesnej humanistyki, red. Ewa Domańska, Poznań 2010

Teorie wywrotowe. Antologia przekładów, red. Agnieszka Gajewska, Poznań 2012

W stronę trzeciej kultury Koegzystencja sztuki, nauki i technologii, red. Ryszard Kluszczyński, Warszawa- Gdańska: Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2011 we współpracy z Centrum Sztuki Współczesnej Łaźnia, 2011. [Także inne wydawnictwa powstające w ramach programu Art+Science Meeting CSW Łaźnia w Gdańsku]

Walead Beshty red., Ethics. Documents in Contemporary Art, Cambridge, Massachusetts 2015.

Antywzrokocentryzm w sztuce XX i XXI wieku
dr Dorota Łuczak

II semestr, 30 godz.

2 pkt. ECTS

Forma zaliczenia: zaliczenie z notą

Warunki zaliczenia: obecność na zajęciach (akceptowane dwie nieusprawiedliwione nieobecności, w przypadku nieobecności usprawiedliwionych suma nieobecności nie może przekroczyć 50 % wszystkich zajęć), przygotowanie krótkiego referatu

W słynnej książce Downcast Eyes: The Denigration of Vision in Twentieth-Century French Thought Martin Jay poddawał analizie antywzrokocentryczny przewrót, który dokonał się we francuskiej filozofii i humanistycznym dyskursie w XX wieku. Wówczas to, dominujące od wieków w kulturze zachodniej uprzywilejowanie zmysłu wzroku w procesie poznania i zdobywania wiedzy zostało podważone. Badacz wymienia trzy zasadnicze zmiany, mające swe źródło między innymi w filozofii Fryderyka Nietzschego i Henri Bergsona, za sprawą których wzrok utracił swój wyjątkowy status: odrzucenie boskiej, transcendentalnej perspektywy, ucieleśnienie obserwatora oraz dowartościowanie kategorii czasu i jego doświadczenia. Wszystkie one wywarły znaczący wpływ na sztuki wizualne.

W trakcie zajęć będziemy przyglądać się temu w jaki sposób antywzrokocentryczny dyskurs wtargnął do sztuk wizualnych i stał się krytycznym narzędziem w rękach artystów sztuk wizualnych. Przy czym antywzrokocentryzm będzie nas interesował również jako kategoria określająca rewizjonistyczne spojrzenie na studia nad sztuką i historię historii sztuki. Innymi słowy istotne stanie się ujęcie antywzrokocentrycznego dyskursu jako możliwości alternatywnego spojrzenia na dzieje sztuki. Oś wykładów wyznaczą takie pojęcia jak: ucieleśnione widzenie, optyczna nieświadomość, haptyczność, imersja, synestezja, czy bezforemność, które będziemy rozpatrywać między innymi w odniesieniu do twórczości surrealistów, sztuki kinetycznej, Fluxusu, czy sztuki interaktywnej.

Wybrana literatura:

Bergson and the Art of Immanence: Painting, Photography, Film, ed. by J. Mullarkey, Ch. de Mille, Edinburg 2013

Crary J., Techniques of the Observer. On Vision and Modernity in the Nineteenth Century, Cambridge Massachussets London England 1996

Idem, Zawieszenia percepcji. Uwaga, spektakl i kultura nowoczesna, tłum. Ł. Zaremba, I. Kurz, Warszawa 2009

Friedberg A., Wirtualne okno. Od Albertieg do Microsoftu, tłum. A. Rejniak- Majewska, M. Pabiś-Orzeszyna, Warszawa 2012

Jay, M. Downcast Eyes: The Denigration of Vision in Twentieth-Century French Thought, Berkeley, Los Angeles, London 1994

Idem, Kryzys tradycyjnej władzy wzroku. Od impresjonistów do Bergsona, [w:] Odkrywanie modernizmu, tłum. J. Przeźmiński, pod red. R. Nycza, Kraków 2004, s. 295-343

Krauss R., The Optical Unconscious, The MIT Press, Cambridge Massachusetts London England 1996

Eadem, The Story of the Eye, “New Literary History”, Winter 1990, Vol. 21, No. 2, s. 283-298

Eadem, Bois Y.-A., Formless: A User’s Guide, New York 1997.

Leja M., Looking askance: Skepticism and American Art from Eakins to Duchamp, Berkeley, Los Angeles, London, 2004

Paterson, M., The Senses of Touch: Haptics, Affects and Technologies, Oxford, New York 2007.

Rejniak-Majewska A., Niesubordynacja faktów materialnych. Informe Bataillea – praktyka wizualna, krytyka, estetyka, [w:] Konteksty sztuki – konteksty estetyki, pod red. K. Wiloszewska, A. Zeidler-Janiszewska, Oficyna, Łódź 2011, s. 135-151.

Rickey G. W., The Morphology of Movement: A Study of Kinetic Art, „Art Journal” Summer 1963, Vol. 22, No. 4, s. 220-231

Podstawy badań architektonicznych
prof. UAM dr hab. Tomasz Wujewski

II semestr, 30 godz.

2 pkt. ECTS

Forma zaliczenia: zaliczenie z notą (warunkiem zaliczenia zajęć jest uczestnictwo w zajęciach w terenie)

Celem zajęć jest przygotowanie studentów do samodzielnego prowadzenia badań architektonicznych, czyli ustalania historii budowlanej danego obiektu, w oparciu o analizę jego struktury i  jej przemian, wraz z zasadami określania ich datowania w oparciu o tzw. kryteria niestylistyczne. Będą to w większości badania terenowe  (autopsja obiektu)+ wstępne wskazówki metodyczne przed wyjazdem. Czas i zakres zajęć w terenie będzie uzależniony od możliwości ich sfinansowania, dostępności obiektów, pogody, i.t.p. Godziny mogą być kumulowane do całodziennego wyjazdu.

W tych zajęciach mogą wziąć udział studenci, którzy wysłuchali wykładu „Z dziejów techniki budowlanej” (niekoniecznie w bieżącym roku akademickim).

Zaliczenie tych zajęć jest jednym z warunków uzyskania uprawnień określonych w opisie zajęć p.t. “Dokumentacja badań architektonicznych”.