Seminaria fakultatywne

Seminarium ogólne: Architektura gotycka w Polsce i jej europejskie związki

dr hab. Jacek Kowalski

I-II semestr, 60 godz.

12 pkt. ECTS

Forma zaliczenia: egzamin

Prowadzący zaproponuje uczestnikom konkretne tematy, zapraszając też do zgłaszania własnych pomysłów badawczych. Nie muszą one koniecznie mieścić się w zasadniczym nurcie seminarium, wymagać jednak będą akceptacji prowadzącego. Do zaliczenia wymagana będzie znajomość podanych przez prowadzącego lektur, aktywny udział w zajęciach, przygotowanie konspektu pracy, a następnie przedstawienie go i zaakceptowanie przez prowadzącego (semestr I), wreszcie oddanie pracy pisemnej i jej i pozytywna ocena przez prowadzącego (semestr II). Znajomość języków obcych (francuski, niemiecki, angielski) mile widziana.

Seminarium ogólne:Sztuka w późnym średniowieczu i u progu nowożytności: Forma, ikonografia, funkcja, kontekst

prof. dr hab. Adam Labuda

I-II semestr, 60 godz.

12 pkt. ECTS

Forma zaliczenia: egzamin

Sztuka w wymienionych w tytule epokach pełniła różnorakie zadania i funkcje. Realizowały się one m.in. poprzez takie obiekty, jak złożone z wielu kwater retabula, samodzielne obrazy (np. kultowe, epitafijne), relikwiarze, nagrobki, albo nie mające specjalnej definicji zespoły obrazowe („malarstwo ścienne”). Ich miejscem ekspozycji były mensy ołtarzowe, wnętrza wyodrębnionych kaplic, nawy budynku kościelnego, zaś w przypadku budowli świeckich – np. pomieszczenia oficjalno-reprezentacyjne ratuszy czy siedzib władców.

Zadaniem prac seminaryjnych będzie analiza wybranych dzieł tego typu, ich formalnego ukształtowania, programów obrazowych, miejsca ich przeznaczenia, funkcji im pierwotnie przypisywanych – np. przekazu treści doktrynalnych, uczestnictwa w praktyce liturgii lub prywatnej dewocji, służenia pamięci fundatora, itd.

Zasadniczo skoncentrujemy się na sztuce sakralnej lub funkcjonującej w obrębie przestrzeni sakralnych, a więc retabulach ołtarzowych czy „złotniczym” wyposażeniu ołtarza. Interesować nas będzie także zjawisko prywatnej kaplicy z jej niekiedy bogatym wyposażeniem w różnego rodzaju artefakty. Oprócz sztuki „starokatolickiej”, zamierzamy zająć się okresem reformacji i jej wpływem na sztukę sakralną.

Tematy prac seminaryjnych zostaną wyłonione w dyskusji między uczestnikami i prowadzącym seminarium. Dotyczyć one mogą zarówno dzieł sztuki włoskiej, jak niemieckiej czy polskiej.

Nieodzowne będzie korzystanie z literatury obcojęzycznej (niemiecki, angielski).

Warunki zaliczenia: Obecność na zajęciach, aktywne w nich uczestnictwo, przedstawienie wstępnej wersji pracy seminaryjnej w semestrze I, zaawansowanej – w semestrze II. Wykonanie pracy seminaryjnej w formie pisemnej – do końca roku akademickiego.

Sylabus

Seminarium ogólne: Rzeczy, rośliny zwierzęta i technologie. Historia sztuki a „historia nieludzka”

prof. UWr dr hab. Anna Markowska

I-II semestr, 60 godz.

12 pkt. ECTS

Forma zaliczenia: egzamin

Współczesna historia sztuki wobec rzeczy, roślin, zwierząt oraz technologii związana jest z powrotem do materialności i próbą nowej konceptualizacji przeszłości, przepisywaniem historii w perspektywie bio-władzy, bio-polityki i biotechnologii. Mówimy dzisiaj o zwrocie empatycznym w historii sztuki, nowej wrażliwości, o sztuce poszukującej miejsca w „zrównoważonym rozwoju” kraju, wreszcie – o całkowitej zmianie perspektywy oceny dzieła sztuki. Nieantropocentryczne podejście w budowaniu wiedzy uwrażliwia na „inność”, jest też krytyczne wobec traktowania historii jak tekstu (stąd z kolei tzw. „zwrot performatywny”). Czy możliwe jest zatem opowiedzenie o sztuce danego regionu z perspektywy przedmiotów? Czy refleksja nad upodmiotowieniem zwierząt przyczyni się do innej interpretacji znanych dzieł sztuki? Czy sprawczość przedmiotów czyni z nich jeszcze co innego, niż tzw. ready made, element tradycyjnej martwej natury lub poème-object?

Seminarium zadedykowane jest tym, którzy chcieliby nieco inaczej spojrzeć na dyscyplinę, którą studiują. Przewiduje się dyskusję nad lekturami oraz indywidualną pracę każdego studenta, związaną z interpretacją wybranego dzieła lub zespołu dzieł (tekst pisemny).

Bibliografia

  • M. Bakke, Bio-transfiguracje. Sztuka i estetyka posthumanizmu, Poznań 2010

  • K. Barad, Posthumanistyczna performatywność: ku zrozumieniu, jak materia zaczyna mieć znaczenie, przeł. J. Bednarek, w: Teorie wywrotowe. Antologia przekładów, red. A. Gajewska, Poznań 2012.

  • J. Barański, Świat rzeczy. Zarys antropologiczny, Kraków 2007

  • „CZAS KULTURY” 2008, nr 5 (146), rok XXIV [cały numer!]

  • E. Domańska, Humanistka nie-antropocentryczna a studia nad rzeczami, „Kultura Współczesna” 2008, nr 3(57)

  • G. Harman, Traktat o przedmiotach, przeł. M. Rychter, Warszawa 2013.

  • M Heidegger, Pytanie o technikę, w: Tegoż, Budować, mieszkać, myśleć. Eseje wybrane, wybór i oprac. K. Michalski,, Warszawa 1977.

  • Wiesław Juszczak, Thalamos Odysa oraz Płaszcz Jazona, w: Tegoż, Ekfraza poetycka w antycznej Grecji (przykłady wybrane), Warszawa 2012, od s.143

  • M. Krajewski, W stronę socjologii przedmiotów, w: W cywilizacji konsumpcyjnej, pod red. Mariana Golki, Poznań: UAM, 2004

  • M. Krajewski, Są w życiu rzeczy… Szkice z socjologii przedmiotów, Warszawa 2013.

  • Ludzie w świecie przedmiotów – przedmioty w świecie ludzi, red. A. Rybus,M. W. Kornobis, Warszawa 2016.

  • B. Olsen, W obronie rzeczy. Archeologia i ontologia przedmiotów, przekład B. Shallcross, Warszawa 2013

  • G. Perec, Rzeczy. Historia z lat sześćdziesiątych, przeł. A. Tatarkiewicz, Kraków 2014.

  • Rzeczy i ludzie. Humanistyka wobec materialności, red. J. Kowalewski, W. Piasek, M. Śliwa, Olsztyn 2008

  • Teoria wiedzy o przeszłości na tle współczesnej humanistyki. Antologia, red. E. Domańska, Poznań 2010; tu rozdział III. W STRONĘ POSTHUMANISTYKI

badania zwierząt, studia nad rzeczami, historia środowiska

Tu artykuły:

– Dominik LaCapra, Powrót do pytania o to, co ludzkie i zwierzęce, przeł. Katarzyna Bojarska

– David Clark, „Ostatni kantysta w nazistowskich Niemczech”. Zwierzęta i ludzie po Levinasie, przeł. Adam Ostolski

– Richard C. Foltz, Czy przyroda jest sprawcza w znaczeniu historycznym? Historia świata, historia środowiska oraz to, w jaki sposób historycy mogą pomóc ocalić Ziemię, przeł. Agata Czarnacka

– Bruno Latour, Przedmioty także posiadają sprawczość, przeł. Aleksandra Derra

– Bjørnar Olsen,Kultura materialna po tekście: przywracanie obecności rzeczom, przeł. Paweł Stachura

– Christian W. Simon, „Historia Ewolucyjna”: Trendy w najnowszej historii historiografii środowiska, przeł. Paulina Ambroży-Lis

  • Twórczość niepozorna. Szkice o literaturze, red. J. Grądziel-Wójcik, A. Kwiatkowska, L. Marzec, Kraków 2015

  • E. Waląg, Genesis z natury kultury. Filtrowanie światów, w: Człowiek w relacji do zwierząt, roślin i maszyn w kulturze, „Od humanizmu do posthumanizmu”, T. II, pod red. J. Tymienieckiej-Suchanek, Katowice 2014

  • „Widok” 2013, nr 1, [cały numer! – przewodni motyw numeru „widzialność rzeczy”]

dostęp on line http://pismowidok.org/index.php/one/issue/view/1/showToc

tu teksty:

– Ernst van Alphen, Spis rzeczy: wsparcie i blokada pamięci

– Bill Brown, Idea rzeczy i idea w rzeczach

-Iwona Kurz, Obiecanki-wycinanki czyli „Ty i Ja” jako katalog rzeczy niespełnionych

– Paweł Mościcki, Krytyczne archiwa codzienności

-Adam Lipszyc, Zabawki dla dialektyków. Walter Benjamin w pokoju dziecięcym

-Krzysztof Pijarski, Archeologia modernizmu: Lock Jamesa Wellinga jako „przedmiot teoretyczny”

– Magda Szcześniak, Od Umy do Pumy – o roli podróbki w polskiej transformacji

  • U. Zarosa, Status moralny zwierząt, Warszawa 2015

  • Zwierzęta i ich ludzie, Zmierzch antropocentrycznego paradygmatu, Warszawa 2015, red. A. Barcz i D. Łagodzka,

Seminarium ogólne: Malarstwo polskiego modernizmu

prof. UAM dr hab. Wojciech Suchocki

I-II semestr, 60 godz.

12 pkt. ECTS

Forma zaliczenia: egzamin

Tematyka: dominują prace skupione na próbie wnikliwej analizy i interpretacji dzieła lub ich grupy, konfrontujące ją z dotychczasowymi próbami, niekiedy sprawdzające pewną teoretyczna propozycję takiego postępowania na materiale przede wszystkim malarstwa polskiego XIX i XX wieku, zwłaszcza „modernizmu polskiego”. Możliwe tematy innego typu i wykraczające poza ten obszar materiałowy.

Warunki zaliczenia: obecność na zajęciach, aktywne w nich uczestniczenie i przyjęcie pracy pisemnej.

Literatura:

Malarstwo polskie. Modernizm, [tekst:] W. Juszczak, Warszawa 1977.

Koniec wieku. [Katalog wystawy] MNW 1996.

I. Kossowska, Ł. Kossowski, Malarstwo polskie. Symbolizm i Młoda Polska, Warszawa 2010.

M. Brötje, Obraz jako przypowieść, „Artium Quaestiones” VI, s. 85-100.

R. Huyghe, Poetyka Vermeera, „Artium Quaestiones” VII, s. 219-256.

W. Suchocki, Trop zbiegłych bogów. Przyczynek do “Ślubów” Ingresa i „Wolności” Delacroix,”Artium Quaestiones”, VIII, s. 61-86.

Seminarium ogólne: Zagadnienia ze sztuki starożytnej i wczesnochrześcijańskiej

prof. UAM dr hab. Tomasz Wujewski

I-II semestr, 60 godz.

12 pkt. ECTS

Forma zaliczenia: egzamin

Przedmiotem seminarium są zagadnienia ze sztuki starożytnej i wczesnochrześcijańskiej (do VI wieku). Istnieje możliwość zadeklarowania przez studenta preferowanej tematyki, temat jednakże musi być doprecyzowany z uwzględnieniem aktualnych możliwości jego zrealizowania (dostępność przedmiotu badań i literatury). Dla studentów niezdecydowanych propozycje tematów do wyboru przedstawi prowadzący.

Warunki zaliczenia: w I semestrze warunkiem zaliczenia jest obecność na zajęciach, aktywne uczestnictwo, przygotowanie pisemnej bibliografii wybranego przez siebie tematu, ustne zaprezentowanie zdobytej odnośnej wiedzy (częstotliwość zależeć będzie od liczby uczestników seminarium, lecz co najmniej 1 raz); w drugim semestrze każdy uczestnik przedstawi napisaną pracę seminaryjną i poprowadzi dyskusję nad nią; wszystkich obowiązuje obecność i aktywny udział; wymagane będzie szersze niż na dotychczasowych etapach studiowania zaznajomienie się z literatura fachową.

Seminarium ogólne: Artifex operam suam explicat – rola autokomentarza w interpretacji dzieła

prof. dr hab. Tadeusz Żuchowski

I-II semestr, 60 godz.

12 pkt. ECTS

Forma zaliczenia: egzamin

Autokomentarz – wypowiedź artysty na temat swego dzieła zazwyczaj postrzegana jest, jako jeden z rodzajów relacji słowno-obrazowych. Termin obraz uogólnia różne rodzaje wytworów plastycznych i architektury. Najczęściej autokomentarz wiąże się ze sztuka współczesną, albo z świadomą postawa artystyczną. Współcześnie kończący studia artyści i architekci zobowiązani są do dania komentarza do swego dyplomowego dzieła. Choć autokomentarze stanowią ważne źródło dla poznania dzieła, to nie zawsze ich wymowa jest uwzględniana przez badaczy w interpretacjach i eksplikacjach. Seminarium skierowane jest do osób, które zainteresowane są kwestiami interpretacji dzieł zarówno plastycznych jak i architektonicznych, urbanistycznych, ogrodowych, w których szczególne miejsce zajmuje wypowiedź twórcy, odniesiona do tego dzieła. W tej perspektywie mieszczą się też dzieła programowe, dla których komentarzem jest manifest (np. Futuryści), jak i omówienie dzieła architekta (np. Palladio, Schinkel, Hansen, Libeskind). Tematy prac mogą dotyczyć kwestii interpretacji konkretnego dzieła, uwzględniającej rolę autokomentarza, jak i samo zjawisko autokomentowania, analizowane w swej idiomatycznej strukturze językowej i retorycznej.

Tematy konkretnych prac zostaną uzgodnione na pierwszych spotkaniach seminaryjnych. W przypadku prac do których wypowiedzi, autokomentarze powstały w językach obcych uczestnik seminarium powinien dobrze znać ten język.

Seminarium trwa dwa semestry.

Warunkiem zaliczenia semestru zimowego jest przedstawienie na seminarium w trakcie semestru konspektu pracy oraz przedłożenie go w wersji pisemnej z podaną literaturą. Tekst oddany powinien być napisany zgodnie z obowiązującymi regułami języka polskiego.

Warunkiem zaliczenia drugiego semestru jest spełnienie dwóch wymogów. Po pierwsze przedstawienie na seminarium co najmniej dwa razy wyników swoich badań, tj. szczegółowe zreferowanie jednego z kluczowych zagadnień pracy oraz zreferowanie całości pracy; po drugie oddanie pracy pisemnej o objętości ok. jednego arkusza wydawniczego (40 tys. znaków łącznie ze spacjami), napisanej zgodnie z obowiązującymi regułami języka polskiego i z poprawnie zastosowanym aparatem badawczym (przypisy, podpisy pod ilustracje, podanie źródeł wykorzystanych materiałów).

Der Künstler über sich in seinem Werk, hrsg. vpn Matthias Winner, Weinheim 1992; Michał Głowiński, Ekspresja i empatia. Syntezy, analizy, zbiory., Kraków 1997; Przemysław Czapliński, Poetyka manifestu literackiego 1918-1939, 1997; John Henderson, Portrait of the Artist as a Figure of Style: P.L.I.N.Y’s Letters, Arethusa 36.2 (2003) 115-125.

Seminarium ogólne: Sztuka malarska w XX i XXI wieku

dr hab. Michał Haake

I-II semestr, 60 godz.

12 pkt. ECTS

Forma zaliczenia: egzamin

Seminarium będzie poświęcone sztuce malarskiej w XX i XXI wieku. Zainteresowani udziałem w nim mogą zgłaszać tematy samodzielnie. Sposób ich opracowania zostanie doprecyzowany w konsultacji z prowadzącym. Mogę również skorzystać z jego podpowiedzi. Wówczas tematy będą dotyczyć relacji między malarstwem figuratywnym i abstrakcyjnym. Ich opracowanie będzie równoznaczne ze współtworzeniem wystawy „Zdarzenia-Zderzenia”, przygotowywanej przez prowadzącego na rok 2018.

 

 Warunki zaliczenia

Udział w zajęciach – dozwolone są dwie nieobecności,,  zapoznawanie się z lekturami oraz przygotowywanie pracy pisemnej spełniającej wymogi pracy seminaryjnej.

Studia z historii sztuki są poświęcone jej dziejom od czasów starożytnych do dnia dzisiejszego na obszarze Europy, basenu Morza Śródziemnego w przypadku sztuki starożytnej oraz terytorium Stanów Zjednoczonych w odniesieniu do sztuki nowoczesnej. Obejmują różnorakie obiekty architektury, urbanistyki, rzeźby, malarstwa, grafiki, rzemiosła artystycznego oraz nowych mediów, oferując tak zróżnicowaną tematykę, jak i wielość perspektyw, w jakich można rozpatrywać dzieła sztuki.