Zajęcia problemowo – specjalizacyjne

Kolekcjonerstwo na ziemiach polskich w XIX wieku

Część I: Mazowsze i Lubelszczyzna

Część II: Wielkopolska

prof. UAM dr hab. Michał Mencfel

II semestr, część I: 30h, część II: 30h, konwersatorium

2+2 pkt. ECTS

Forma zaliczenia: zaliczenie z notą

Zajęcia realizowane we współpracy z Instytutem Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego

Rozpowszechnienie i intensywny rozwój praktyk kolekcjonerskich nastąpiły w Polsce, jeśli konfrontować ją z krajami Zachodniej Europy, stosunkowo późno, dopiero w epoce stanisławowskiej i potem w XIX wieku. Gdy to już jednak nastąpiło – dodajmy od razu: w specyficznych warunkach historycznych: słabości a następnie upadku państwa – zaowocowało szeregiem niezwykle ciekawych realizacji, przede wszystkim prywatnych.  Pewna grupa spośród nich, mianowicie wybrane kolekcje budowane przez przedstawicieli szlacheckiej i arystokratycznej warstwy narodu, będzie przedmiotem zajęć.

Celem zajęć – realizowanych we współpracy z Instytutem Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego, tj. współprowadzonych przez prof. Andrzeja Pieńkosa i odbywanych w grupie złożonej ze studentów obu instytutów – jest bowiem zapoznanie studentów z wybitnymi kreacjami kolekcjonerskimi powstałymi u schyłku XVIII i w ciągu XIX wieku na niektórych obszarach dawnej Rzeczypospolitej: na Mazowszu, Lubelszczyźnie i w Wielkopolsce. Zapytamy nie tylko o zawartość zbiorów, ale także o warunki ich ekspozycji, dostępność, ideową wymowę, wreszcie – o sposoby współczesnego obchodzenia się z ich dziedzictwem, czyli jego muzealizacji.

Zajęcia będą miały charakter ćwiczeń terenowych. Przewidziane są dwa czterodniowe wyjazdy terenowe – odpowiednio dla części I i II – oraz intensywne całodniowe seminarium podsumowujące w Nieborowie (obowiązkowe dla uczestników każdego z wyjazdów wyjazdów).

Plan wyjazdu pierwszego (cześć I: Mazowsze i Lubelszczyzna): Warszawa: Łazienki Królewskie – Puławy – Warszawa: Wilanów.

Plan wyjazdu drugiego (część II: Wielkopolska): Rogalin – Kórnik – Miłosław – Gołuchów.

Warunki zaliczenia: udział w objeździe terenowym i seminarium nieborowskim, gotowość do dyskusji prowadzonych in situ, przygotowanie (w dwu-trzyosobowych zespołach) referatu i wygłoszenie go na seminarium podsumowującym w Nieborowie.

Szczegółowe informacje zostaną przekazane zainteresowanych na spotkaniu organizacyjnym, które odbędzie się w pierwszym tygodniu października. 

Rekrutacja na część I i II odbywać się będzie niezależnie i studenci będą mogli wziąć udział tylko w jednej z nich (oraz w seminarium nieborowskim), choć serdecznie zachęcam i zalecam, by zainteresowani wzięli udział w obu częściach – dopiero wtedy zyskają bowiem kompetentną wiedzę na temat interesującego nas zagadnienia i posiądą umiejętności, pozwalające na wnikliwą i kompetentną jego interpretację.

Podstawowa literatura:

  • 200 lat muzealnictwa warszawskiego. Dzieje i perspektywy, red. Andrzej Rottermund, Andrzej Sołtan, Marek Wrede, Warszawa 2006
  • Teresa Jakimowicz, Izabeli z Czartoryskich Działyńskiej „paradis terrestre”, „Studia Muzealne”, 1969, 7, s. 56–76
  • Hanna Jurkowska, Pamięć sentymentalna. Praktyki pamięci w kręgu Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół Nauk i w Puławach Izabelli Czartoryskiej, Warszawa 2014
  • Kamila Kłudkiewicz, Wybór i konieczność. Kolekcje arystokracji polskiej w Wielkopolsce na przełomie XIX i XX wieku, Poznań 2016
  • Kamila Kłudkiewicz, Michał Mencfel (red.), Miłośnictwo rzeczy. Studia z historii kolekcjonerstwa na ziemiach polskich w XIX wieku, Warszawa 2014
  • Ewa Manikowska, Sztuka-ceremoniał-informacja. Studium wokół królewskich kolekcjo Stanisława Augusta, Warszawa 2007
  • Seweryn Mielżyński 1804-1872, katalog wystawy w MNP, Poznań 2018
  • Zofia Ostrowska-Kębłowska, Siedziby-muzea w Wielkopolsce, w: Sztuka XIX wieku w Polsce, Warszawa 1979, s. 79-89
  • Irena Voisé, Teresa Głowacka-Pocheć, Galeria malarstwa Stanisława Kostki Potockiego w Wilanowie, Warszawa 1974
  • Zdzisław Żygulski Jun., Dzieje zbiorów puławskich. Świątynia Sybilli i Dom Gotycki, „Rozprawy i Sprawozdania Muzeum Narodowego w Krakowie”, 1962, 7, s. 5-265

 

Rzeźba, badania i problem technologiczne

prof. dr hab. Tadeusz Żuchowski

I semestr, 30 godz.

2 pkt. ECTS

Forma zaliczenia: zaliczenie z notą

Zajęcia skierowane do osób zainteresowanych badaniem rzeźby. Celem zajęć jest wykształcenie umiejętności patrzenia na rzeźbę, dokumentowania fotograficznego oraz opracowywania opisów na potrzeby badań. W bloku jednosemestralnym (30 godz.) zaplanowane są zajęcia wprowadzające w zagadnienia techniki i materiałów stosowanych w rzeźbie oraz poświęcone obecnym metodom badań rzeźby.  Istotne miejsce zajmie zagadnienie terminologii i problem tłumaczenia terminów fachowych. Większość zajęć będzie odbywana w formie wykładów, część zaplanowana została jako konwersatoria, na które zostanie podana studentom obowiązująca ich literatura. Zajęcia kończą się zaliczeniem z notą. Warunkiem zaliczenia jest uczestnictwo na zajęciach oraz zdanie sprawdzianu ustnego na koniec zajęć. Sprawdzian będzie dotyczył materiałów rzeźbiarskich, podstawowych technik oraz kwestii terminologicznych.

Literatura podstawowa:

Blümmel Carl, Griechische Bildhauer an der Arbeit, 2. Auflage, Berlin 1941; Materiał rzeźby. Między techniką a semantyką. Material of Sculpture Between Technique and Semantics. (red. | ed.) Aleksandra Lipińska, Wrocław 2009; Montagu Jennifer, Roman Baroque Sculpture: The Industry of Art, New Haven and London: Yale University Press, 1989; Penny Nicolas, The Materials of Sculpture, New Haven and London 1993; Rich Jack, The Materials and Methods of Sculpture, New York 1947; La sculpture: methode et vocabulaire, realise par Marie-Therese Baudry, avec la collaboration de Dominique Bozo, Paris 1978; Wittkower Rudolf, Sculpture. Processes and Principles, London 1977; Żuchowski Tadeusz J., Poskromienie materii. Nowożytne zmagania z marmurem kararyjskim: Michał Anioł, Bernini, Canova, Poznań 2010