Zajęcia problemowo – specjalizacyjne

Papier i jego poprzednicy. Wprowadzenie do badań nad sztukami graficznymi
prof. dr hab. Tadeusz J. Żuchowski
I semestr, 30 godz.
2 ECTS
Forma zaliczenia: zaliczenie z notą Zajęcia skierowane do osób zainteresowanych studiami nad rysunkiem i grafiką. Celem zajęć jest danie podstawowej wiedzy na temat podłoży stosowanych w rysunku i grafice (papirus, pergamin, papier) a także wprowadzenie w problematykę współczesnych badań nad papierami jako materiału artystycznego, m.in.. badania nad znakami wodnymi. W bloku jednosemestralnym (30 godz.) zaplanowane są zajęcia wprowadzające w zagadnienia wytwarzania papirusu, pergaminu oraz papieru ze zwróceniem uwagi na różnice między papierami orientalnymi a europejskimi. Podczas zajęć zostaną zaprezentowane próbki różnych podłoży wykorzystywanych przez rysowników i grafików. Większość zajęć będzie odbywana w formie wykładów, część zaplanowana została jako konwersatoria, na które zostanie podana studentom obowiązująca ich literatura. Zajęcia będą się kończyć zaliczeniem z  notą. Warunkiem zaliczenia jest uczestnictwo na zajęciach, oraz zdanie sprawdzianu ustnego na koniec zajęć. Sprawdzian będzie dotyczył materiałów i technik rysunkowych względnie graficznych a także kwestii terminologicznych.

Literatura podstawowa:
• Jurkiewicz Andrzej, Podręcznik metod grafiki artystycznej, Część 1-2, Nakładem własnym autora,
Kraków 1938/1939;
• Krejča Aleš, Techniki sztuk graficznych, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1984;
• Maleczyńska Kazimiera, Historia starego papieru, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław
1974;
• Meder Joseph, Die Handzeichnung; ihre Technik und Entwicklung, Anton Schroll, Wien 1919;
• Tschudin, Peter F., Grundzüge der Papiergeschichte, A. Hiersemann, Stuttgart 2002 (Bibliothek
des Buchwesens 12);
• Teissig Karel, Techniki rysunku, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1982;
• Weiss Karl Theodor, Handbuch der Wasserzeichenkunde, bearb. u. hg. v. Wisso Weiss, VEB
Fachbuchverlag, Leipzig 1962 (reprint Saur, 1983)

Ciche życie rzeczy. Malarska martwa natura od narodzin gatunku do końca XVIII wieku
prof. UAM dr hab. Michał Mencfel
II semestr, 30 godz.
2 pkt. ECTS
Forma zaliczenia: zaliczenie z notą W słynnym fragmencie „Historii naturalnej” Pliniusz opisuje rywalizację między Zeuksisem a Parrasiosem: oto miało rozstrzygnąć się, który z wielkich malarzy antycznych potrafi namalować obraz doskonalszy czyli wierniejszy wobec natury. Zeuksis wystawił dzieło, którego tematem były winogrona, jego – zwycięski, jak się miało okazać – rywal zaprezentował obraz przedstawiający tkaninę. Tak zatem jedna z legend założycielskich europejskiej teorii sztuki opowiada o sporze o martwą naturę. Celem zajęć jest dyskusja o tym właśnie, nieco peryferyjnym może, ale dotykającym samej istoty rzeczy, gatunku malarstwa. Prowadzić ją będziemy w ramach trzech bloków tematycznych. Pierwszy, teoretyczny, do którego podjęcia skłania nas swoją opowieścią Pliniusz, dotyczy problemu mimesis, czyli naśladowania natury przez sztukę. Kategoria mimesis – w ogóle jedna z najważniejszych idei w dziejach europejskiej teorii sztuki – stanowiła zasadniczy punkt odniesienia dla malarskiej martwiej natury aż po epokę nowoczesną. Blok drugi poświęcony będzie historii gatunku od antyku po schyłek XVIII wieku, z akcentem na epokę nowożytną i najważniejsze z punktu widzenia rozwoju martwej natury środowiska, tj. Włochy, Niderlandy i Hiszpanię. Trzeci blok dotyczyć będzie interpretacji martwej natury. Za przewodników weźmiemy tu wybitnych historyków sztuki (Normana Brysona, Eddy’ego de Jongha, Hanneke Grootenboer), ale także, co może mniej oczywiste, poetów (Zbigniewa Herberta, Czesława Miłosza, Stanisława Vincenza). Sprawdzimy, czy literacka wypowiedź o malarstwie może profesjonalnemu badaczowi sztuki powiedzieć o tym ostatnim coś istotnego. Słowem: będzie o cytrynach i winogronach, faskach masła i krążkach sera, ubitych zającach i pękach cebuli, kwiatach i muszlach, cynowych talerzach i szklanych pucharach. Warunki zaliczenia: Obecność na zajęciach, intensywny udział w  dyskusjach o  obrazach i  wskazanych do czytania tekstach, zaliczenie końcowego kolokwium wizualnego i faktograficznego.

Podstawowa literatura:
• Norman Bryson, Looking at the Overlooked: Four Essays on Still Life Painting, New York 1990
• Hanneke Grootenboer, The Rhetoric of Perspective. Realism and Illusionism in Seventeenth-Century Dutch Still-Life Painting, Chicago and London 2005
• Étienne Jollet, La Nature morte ou la place de choses, Paris 2007
• Ebarhard König und Christiane Schön (hg.), Stilleben, Berlin 1996
• Charles Sterling, Martwa natura: od starożytności po wiek XX, Warszawa 1998