Zajęcia problemowo – specjalizacyjne

Wunderkammer. Z dziejów kultury kolekcjonerskiej wczesnonowożytnej Europy

dr Michał Mencfel

I semestr, 30 godz.

2 pkt. ECTS

Forma zaliczenia: zaliczenie z notą

Zajęcia poświęcone będą istotnemu zjawisku z dziejów kolekcjonerstwa europejskiego– mianowicie gabinetom osobliwości okresu wczesnej nowożytności. Głównym celem zajęć jest prezentacja i interpretacja wybranych zbiorów tego typu powstałych w różnych zakątkach Europy (w Italii, Niemczech, Niderlandach, Rosji) od połowy wieku XVI po połowę wieku XVIII. Ma ona przekonać, że gabinety osobliwości, wbrew mylącej może trochę nazwie, były czymś znacznie więcej niż służącą li tylko rozrywce zbieraniną naturalnych i artystycznych dziwolągów. Przeciwnie, stanowiły one bardzo ambitny projekt kolekcjonerski i pozostawały w istotnej i ścisłej relacji do ówczesnej refleksji naukowej, filozoficznej, teologicznej.

Na zajęciach zastanowimy się nad genezą gabinetów osobliwości, poznamy ważne kolekcje tego typu, zakładane przez depozytariuszy zarówno władzy, jaki i wiedzy, będziemy śledzić ich zależność od wczesnonowożytnej kultury naukowej i literackiej, a także od myśli filozoficznej i teologicznej, wreszcie zapytamy o przyczyny schyłku, a w końcu i zaniku tej formy kolekcjonerskiej.

Zajęcia mają charakter ćwiczeniowy. Uczestnicy zobowiązani są do: obecności (dopuszczam dwie absencje), lektury wskazanych tekstów (w większości obcojęzycznych) i udziału w prowadzonych w oparciu o nie dyskusjach, zaliczenia pisemnego kolokwium końcowego.

Podstawowa literatura:

  • Horst Bredekamp, The lure of antiquity and the cult of the machine: the Kunstkammer and the evolution on nature, art and technology, Princeton 1998

  • Christine Davenne, Cabinets de curiosités: la passion de la collection, Paris 2011

  • Patrick Mauriès, Cabinets of curiosities, London 2011

– Krzysztof Pomian, Zbieracze i osobliwości : Paryż – Wenecja: XVI-XVIII wiek, Gdańsk 2011

Rynek dzieł sztuki

dr Maria Korzeniowska-Marciniak

I semestr, 60h

2 pkt. ECTS

Forma zaliczenia: zaliczenie z notą

Zajęcia odbywać się będą w cyklu dwutygodniowym.

Wykłady poświęcone będą problematyce rynku dzieł sztuki (w tym głównie rynkowi aukcyjnemu i rynkowi malarstwa) w odniesieniu do Polski i wybranych krajów wysoko rozwiniętych m.in. Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych, Niemiec etc. Obejmować one będą zagadnienia teoretyczne dotyczące takich pojęć jak rynek dzieł sztuki, dzieło sztuki rozumiane jako produkt marketingowy i wytwór artystyczny oraz wartości dzieła sztuki w ujęciu ekonomicznym i pozaekonomicznym. Do analizy powyższych zagadnień zostanie wykorzystane podejście systemowe oraz wiedza z różnych dyscyplin naukowych (w tym ekonomii, historii sztuki, filozofii, socjologii) pozwalające w sposób kompleksowy opisać złożony charakter omawianego rynku. Wykłady poświęcone będą również strukturze i zasadom funkcjonowania współczesnego handlu dziełami sztuki, poddanego obecnie wpływowi m.in. procesu globalizacji, interwencjonizmu państwowemu w dziedzinie obrotu tymi szczególnymi towarami, a także licznym spekulacjom i grom rynkowym prowadzonym przez podmioty w nim uczestniczące. Wykłady dotyczyć również będą marketingu, przełożenia jego zasad na płaszczyznę omawianego rynku (w tym np. budowania planu marketingowego przy organizacji wystaw muzealnych) a także popytu, podaży i cen oraz czynników kształtujących ich rozmiary m.in. sytuacji w gospodarce światowej, rekordów cenowych, machinie publicystycznej stymulującej zainteresowania nabywców, rozwojowi i roli Internetu w dziedzinie obrotu dziełami sztuki i wielu innych. Zostaną również przedstawione zasady przeprowadzania aukcji, ustalania cen m.in. cen rezerwowych, gwarantowanych, wywoławczych oraz sposoby zapisów katalogowych, wskazujące na atrybucję licytowanych obiektów. Przedstawione wyżej zagadnienia pozwolą przyszłym potencjalnym uczestnikom i kreatorom rynku dzieł sztuki w Polsce zapoznać się oraz zrozumieć zasady funkcjonowania tego rynku, stanowiącego niezwykle złożone i interesujące zagadnienie oraz pewnie poruszać się w jego ramach.

Wybrana literatura:

– Ch. Herchenroeder, Die Kunsmärkte, Düsseldorf 1979

– Ch. Herchenroeder, Die Neuen Kunstmärkte, Düsseldorf 1989

– M. Golka, Rynek sztuki, Poznań 1991

– P. Sarzyński, Przewodnik po rynku malarstwa, Warszawa 1999

– M. Ostrowicki, Dzieło sztuki jako system, Warszawa-Kraków 1997

– W.D. Grampp, Pricing the Priceless, New York 1989

– J. Miliszkiewicz, M. Morka, Kolekcja Porczyńskich – genialne oszustwo?, Warszawa 1993

– E. Cyrson, Kompendium wiedzy o gospodarce, Warszawa-Poznań 1997

– Ph. Kotler, Marketing. Analiza, planowanie, wdrażanie i kontrola, Warszawa 1994

– M. Korzeniowska-Marciniak, Międzynarodowy rynek dzieł sztuki, Universitas 2001

– Czasopisma: Art&Business, Gazeta Antykwaryczna

Interpretacja architektury

prof. UAM dr hab. Jarosław Jarzewicz

II semestr, 30 godz.

2 pkt. ECTS

Forma zaliczenia: zaliczenie z notą

Celem zajęć jest zaznajomienie uczestników z funkcjonującymi w historii sztuki sposobami interpretacji dzieł architektury.

Historia architektury jest ważną częścią historii sztuki, w której ukształtowało się wiele metod i „szkół” interpretacji dzieł, dzięki czemu współczesny badacz ma do dyspozycji bogate instrumentarium. Zajęcia będą poświęcone przeglądowi podstawowych sposobów interpretacji, poprzez ich prezentację „w działaniu” – jak poszczególne perspektywy badawcze otwierają różne aspekty dzieł architektury i pozwalają na ich pogłębione zrozumienie.

Istotną częścią zajęć będzie wspólne omawianie lektur i klasycznych interpretacji.

Zaliczenie na podstawie: aktywnej obecności na zajęciach i zdania kolokwium z problematyki omawianej na zajęciach;

Literatura (w wyborze):

R. Arnheim, Symbole w architekturze. w: Symbole i symbolika. pod red. M. Głowińskiego, Warszawa 1991

R. Arnheim, The Dynamics of Architectural Form. Berkeley 1977

G. Bandmann, Ikonologie der Architektur. W: Politische Architektur in Europa. red. M.Warnke, Köln 1984

J.T. Frazik, Analiza materiału, techniki, stratygrafii murów…, BHS 31,1961

M. Gębarowicz, Symbolika w architekturze. w: Sarmatia Artistica. W-wa 1968

R. Ingarden, O dziele architektury. w: tegoż Studia z estetyki. t.II, W-wa 1958

R. Krautheimer, Introduction to an Iconography of Medieval Architecture. Journal of Warburg and Courtauld Institute 5, 1942

R. Wittkower, Architectural Principles in the Age of Humanism, London 1949

H.W. Kruft, Geschichte der Architekturtheorie. München 1986

A. Reinle, Zeichensprache der Architektur. München – Zürich 1976

H. Sedlmayr, Vom Wesen des Architektonischen. w: tegoż, Epochen und Werke t.II, Wien – München 1960

H. Sedlmayr, Allegorie und Architektur. w: tegoż, Epochen und Werke t.II, Wien – München 1960

Z. Świechowski, Wczesne budownictwo ceglane w Polsce. Studia z dziejów rzemiosła i przemysłu. t.I, 1961

Z. Świechowski , J. Zachwatowicz, Dzieje budownictwa w Polsce według Oskara Sosnowskiego, I. W-wa 1964

D. von Winterfeld, Befundsicherung an Architektur. w: Kunstgeschichte. Eine Einführung. Berlin 1988

B. Reudenbach, Säule und Apostel. Überlegungen zum Verhältnis von Architektur und Architekturexegetischer Literatur im Mittelalter. Frühmittelalterliche Studien 14, 1980, s.310-351

Ch. Norberg-Schulz, Bycie, przestrzeń i architektura, Warszawa 2000

A Companion to Medieval Art. Romanesque and Gothic in Northern Europe, ed. by Conrad Rudolph, Malden – Oxford – Chichester 2010 [Blackwell Companions to Art History, 2.] (1. wyd. 2006)

W. Kemp, Architektur analysieren. Eine Einführung in acht Kapiteln, Schirmer/Mosel 2009

L. Helten, Architektur. Eine Einführung, Berlin 2009

W. Bałus, Gotyk bez Boga? W kręgu znaczeń symbolicznych architektury sakralnej XIX wieku, Toruń 2011

Fotografia artystyczna w XIX i XX wieku

dr Maciej Szymanowicz

II semestr, 30 godz.

2 pkt. ECTS

Forma zaliczenia: zaliczenie z notą

Celem zajęć jest przedstawienie podstawowych koncepcji estetycznych, które wpłynęły na kształt fotografii artystycznej w XIX i XX wieku. Na wykładach zostaną omówione wczesne dziewiętnastowieczne teorie estetyczne oraz konstytutywne dla XX-wiecznej fotografii nurty i zjawiska wraz z ich zapleczem teoretycznym (np. piktorializm, nowa fotografia, socrealizm, fotografia subiektywna i wiele innych). Na tym tle zostaną ukazane osiągnięcia polskiego środowiska fotograficznego. Polski kontekst będzie szczególnie mocno uwypuklony w rozważaniach nad XX-wieczną fotografią artystyczną. Ważnym aspektem zajęć będzie nakreślenie pola odniesień fotografii do innych dyscyplin sztuki, a w szczególności do malarstwa i grafiki, gdyż niejednokrotnie takie relacje stanowiły podstawę dla teorii oraz praktyki wielu twórców. Pomimo, że zajęcia nie będą posiadały charakteru kompleksowej i linearnej opowieści o dziejach fotografii, to jednak niektóre problemy stanowiące tło dla rozważań zasadniczych będą omawiane szczegółowo, budując dla nich nieodzowny kontekst. Przykładem może tu być rozwój kultury masowej, rzemiosła fotograficznego czy przemysłu fototechnicznego, które stymulowały w istotny sposób fotografię artystyczną.

Wybrana literatura:

– Aleksander Rodczenko. Rewolucja w fotografii, [kat. wystawy], Kraków 2012
– Almanach Fotografiki Polskiej, [red.] Jan Bułhak, Wilno 1934

– Almanach Fotografiki Polskiej, [red.] Stanisław Turski, Wilno 1937
– Almanach Fotografiki Wileńskiej, [red.] Jan Bułhak, Wilno 1931

– Archiwum jako projekt, red. K. Pijarski, Warszawa 2011

– Barthes Roland, Światło obrazu, Warszawa 1996
– Bendavid-Val Leach, Propaganda & Dreams, Nowy Jork 1999
– Benjamin Walter, Mała historia fotografii, w: Anioł historii, Poznań 1996
– Bułhak Jan, Estetyka światła, Wilno 1936
– Bułhak Jan, Fotografika, Warszawa 1931

– Bronisław Schlabs. Krok w nowoczesność, red. A. Borowiec, M. Piłakowska, Poznań 2012
– Cotton Charlotte, Fotografia jako sztuka współczesna, Kraków 2010
– Czartoryska Urszula, Fotografia – mowa ludzka. Perspektywy historyczne, Gdańsk 2006
– Czartoryska Urszula, Fotografia – mowa ludzka. Perspektywy teoretyczne, Gdańsk 2005
– Czartoryska Urszula, Fotografia Polska 1912-1948, [kat. wystawy], Poznań 1995
– Czartoryska Urszula, Przygody plastyczne fotografii, Warszawa 1965
– Dokumentalistki. Polskie fotografki XX wieku, [kat. wystawy], Warszawa 2008 Interpretować fotografię, red. Magdalena Wróblewska, Warszawa 2009

– Jackiewicz Danuta, Karol Beyer 1818-1877, Warszawa 2012
– Jan Bułhak [1876-1950]. Fotografik, [kat. wystawy] Warszawa 2006
– Jennings Michael,
Agriculture, Industry, and the Birth of the Photo-Essay in the Late Weimar Republic, w: October 93/2002

– Kemp Wolfgang, Historia fotografii. Od Daguerre`a do Gursky`ego, Kraków 2014
– „Kronika Miasta Poznania”, 2011, tom II (dotyczący fotografii poznańskiej)

– Krzanicki Marcin, Fotografia i propaganda. Polski fotoreportaż prasowy w dwudziestoleciu międzywojennym, Kraków 2013
– Lechowicz Lech, Fotoeseje. Teksty o fotografii polskiej, Warszawa 2010

– Lechowicz Lech, Historia Fotografii, część I/ 1839-1939, Łódź 2012
– Lewczyński Jerzy, Antologia fotografii polskiej, Bielsko-Biała 1999
– Ligocki Alfred, Czy istnieje fotografia socjologiczna?, Kraków 1987
– Ligocki Alfred, Fotografia i sztuka, Warszawa 1962
– Magala Sławomir, Szkoła widzenia, Wrocław 2000
– Mazur Adam, Historie fotografii w Polsce 1839-2009, Kraków 2009
– Meyerowitz Joel, Westerbeck Colin, Bystander: A History of Street Photography, Boston-New York-London 2001
– Olechnicki Krzysztof, Antropologia obrazu, Warszawa 2003
– Płażewski Ignacy, Spojrzenie w przeszłość polskiej fotografii, Warszawa 1982

– Public Photographic Spaces. Exhibitions of Propaganda, from Pressa to The Family of Man, 1928-55, red. J. Ribalta, Barcelona 2008
– Przestrzenie fotografii,[red.] Tomasz Ferenc, Krzysztof Makowski, Łódź 2005
– Punkt widzenia. Fotografia miasta, [red.] Marek Janczyk, Iwona Święch, Kraków 2004
– Rosenblum Naomi, Historia fotografii światowej, Bielsko-Biała 2005
– Rouillé André, Fotografia. Między dokumentem a sztuką współczesną, Kraków 2007
– Sekula Allan, Społeczne użycia fotografii, Warszawa 2010
– Sikora Sławomir, Fotografia między dokumentem a symbolem, Warszawa 2004
– Sizeranne Robert, Czy Fotografia jest sztuką?, w: Obscura 3\1983
– Sobota Adam, Konceptualność fotografii, Bielsko-Biała 2004
– Sobota Adam, Szlachetność techniki, Wrocław 2001
– Sontag Susan, Fascynujący faszyzm, w: Magazyn Sztuki 4/1996
– Sontag Susan, O fotografii, Warszawa 1986
– Sontag Susan, Widok cudzego cierpienia, Kraków 2010
– Soulages François, Estetyka fotografii, Kraków 2007
– Spojrzenie na Wilno, [kat. wystawy], red. Małgorzata Plater-Zyberk, Warszawa 1999
– Sztuka fotografii, [kat. wystawy], red. Danuta Jackiewicz, Warszawa 1990

– Światłoczułe. Kolekcje fotografii w Muzeum Narodowym w Warszawie, [kat. wystawy], red. Danuta Jackiewicz, Warszawa 2009
– Tagg John,
The Burden of representation, Londyn 1998

– Tupitsyn Margarita, The Soviet Photograph, 1924-1937, New Haven – Londyn 1996

Wielkie i małe historie fotografii, red. Danuta Jackiewicz, Warszawa 2013
– Witkowsky M., Foto. Modernity in Central Europe, 1918-1945, [kat. wystawy],Washington 2007

 

Studia z historii sztuki są poświęcone jej dziejom od czasów starożytnych do dnia dzisiejszego na obszarze Europy, basenu Morza Śródziemnego w przypadku sztuki starożytnej oraz terytorium Stanów Zjednoczonych w odniesieniu do sztuki nowoczesnej. Obejmują różnorakie obiekty architektury, urbanistyki, rzeźby, malarstwa, grafiki, rzemiosła artystycznego oraz nowych mediów, oferując tak zróżnicowaną tematykę, jak i wielość perspektyw, w jakich można rozpatrywać dzieła sztuki.