Meble Kowalskich. Ludzie i rzeczy

W tej książce znajdziecie Państwo opowieść, dokumenty, fotografie, echa mediów i sztuki, wreszcie rodzinne wspomnienia: o meblach nowoczesnych i stylowych, o środowisku artystów, o Poznaniu i o Kresach, bo Kowalscy to przecież rodzina wielkopolsko-kresowa.

MEBLE KOWALSKICH, wybitne osiągnięcie polskiego designu lat sześćdziesiątych, towarzyszyły milionom Polaków przez ponad trzy dekady. Wielu wciąż o nich pamięta. Jednak pokutuje przekonanie, że w popularnej nazwie chodziło o„ meble dla każdego”, bo przecież przysłowiowy „Kowalski” – to „każdy”. Tymczasem te Meble Kowalskich to rzeczywiście dzieło małżeństwa Kowalskich: Bogusławy i Czesława, poznańskich architektów wnętrz, którzy w 1962 roku wygrali konkurs na projekt mebli do małych mieszkań. Po pierwszym sukcesie przyszły następne, przynosząc warianty pierwotnego projektu, potem zaś liczne meblościanki lat 70, tworzone już w odmiennej estetyce. Jednak Kowalscy tworzyli też meble stylowe, a także aranżacje wnętrz (m. in. popularnych „gościńców wielkopolskich”), poza tym działając aktywnie winnych dziedzinach sztuk plastycznych, jak scenografia czy i malarstwo.

Bogusława i Czesław Kowalscy – twórcy popularnych Mebli Kowalskich, architekci wnętrz – żyli w barwnym środowisku poznańskich artystów plastyków. Dzieje ich sukcesów zawodowych przeplatały się z przeżyciami pokolenia, które niosło w sobie pamięć lat wojennych i stalinowskich, aby w wieku dojrzałym być świadkiem kolejnych „odwilży”, wreszcie uczestniczyć w rewolucji „Solidarności” i w ustrojowej transformacji.

Czesław (1930-2006) pochodził znad Niemna, ze zubożałej drobnoszlacheckiej rodziny. Bogusława urodziła się w wielkopolskim domu przedwojennego polityka. Spotkali się na studiach w poznańskiej Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych (PWSSP, dziś Uniwersytet Artystyczny). Zadebiutowali w dziedzinie teatralnej scenografii, ale powodzenie popularnych segmentów – zwycięstwo w konkursie na meble do małych mieszkań w 1962 roku – na stałe związało ich z meblarstwem. Czesław został profesorem na PWSSP, Bogusława kierownikiem artystycznym cepeliowskiej spółdzielni, produkującej meble stylowe.

11.08.2022

Architektura średniowieczna Pomorza Zachodniego

Publikacja jest próbą zarysowania w miarę wielostronnego obrazu średniowiecznej architektury Pomorza Zachodniego, jej głównych nurtów i problemów. Choć obszar ten obfituje w dzieła architektury średniowiecznej – niejednokrotnie wybitnej jakości i skali – brak było dotychczas syntetycznego opracowania na ten temat. Zakres chronologiczny obejmuje okres od pojawienia się architektury murowanej na przełomie XII i XIII w. do początku XVI w. Omawiany tutaj obszar  rysuje się jako swoisty region artystyczny o charakterystycznych odrębnościach, jednak z drugiej strony jest on częścią wielkiego regionu nadbałtyckiego. Krajobraz kulturowy tego terytorium zachował w znacznym stopniu do dziś cechy ukształtowane w średniowieczu: miasta o regularnej siatce ulic, zwykle niewielkie, z dominującą bryłą kościoła w centrum, rozrzucone są wśród rozległych pól, lasów i jezior. W poszczególnych częściach książki przedstawiony został historyczny i topograficzny kontekst, uwarunkowania techniczne i materiałowe, rozwój typów przestrzennych i przemiany stylowe. W architekturze odzwierciedlały się przemiany społeczne – od stosunkowo później chrystianizacji, przez burzliwy rozwój w XIII wieku, konsolidację w XIV wieku, szczyt rozwoju na przełomie XIV i XV wieku, po schyłek w początku XVI wieku. Szczególną uwagę poświęcono analizie i interpretacji dzieł najwybitniejszych, wyznaczających kierunki rozwoju lub najbardziej reprezentatywnych, gdyż wśród setek powstałych w tym czasie budowli znajdują się niewątpliwe arcydzieła – z katedrą w Kamieniu Pomorskim, opactwem w Kołbaczu, kościołami farnymi Stargardu i Szczecina na czele. Ich znaczenie wykracza daleko poza kontekst regionalny, są one pomnikami architektury w skali europejskiej.

11.08.2022

Kościoły romańskie w Polsce

Album Kościoły romańskie w Polsce to obszerny materiał ilustracyjny, ukazujący bogactwo architektoniczne wybranych zabytków Wielkopolski, Małopolski, Śląska, Mazowsza oraz Pomorza. Stanowi wybór obiektów sakralnych, powstałych w okresie od X do XIII w., wzniesionych w technice murowanej, z kamienia lub cegły. Obiekty te stanowią dziedzictwo kultury, które ciągle jest zbyt mało znane i cenione.

Piękno budowli romańskich jest ascetyczne, ukryte pod surową powierzchownością. Odkrycie i zrozumienie piękna tych budowli, wymaga od odbiorcy odpowiedniego skupienia, kontemplacji, znajomości historii. Służyć temu mają w równym stopniu ilustracje oraz tekst zamieszczony w albumie. Intencją autorów: tekstu - prof. Jarosława Jarzewicza oraz fotografii - Jerzego Andrzejewskiego było „powiązanie obrazu i słowa, aby mogły wzajemnie się wspierać i wzmacniać na tyle, by wywołać niedosyt i potrzebę poszerzenia wiedzy w tym zakresie”.

W pierwszej części albumu zawarto wprowadzenie, objaśniające zasadnicze terminy oraz aspekty chronologii i specyfiki stylu i epoki. W kolejnych rozdziałach omówione zostały poszczególne obiekty, pogrupowane w ramach głównych historycznych dzielnic (Wielkopolski i Mazowsza, Małopolski, Śląska, Pomorza),poprzedzone krótkimi charakterystykami tych regionów. Kolejną stanowi bibliografia zamieszczona na końcu publikacji.

11.08.2022

Utracone arcydzieło. Losy obrazu „Targ na jarzyny” Józefa Pankiewicza

W Muzeum Narodowym w Poznaniu znajduje się obraz „Targ na jarzyny”, który uchodzi za dzieło Józefa Pankiewicza, powstałe w 1888 r. Istnieje jednak stara fotografia, która przedstawia oryginalny „Targ na jarzyny” i znacznie różni się od wspomnianego obrazu ze zbiorów poznańskich. Książka jest próbą ustalenia, czy obraz z muzeum poznańskiego jest przemalowanym oryginałem, czy może jednak repliką bądź kopią, a nawet falsyfikatem. Dzieje obrazu stworzonego przez Pankiewicza oraz losy płótna ze zbiorów poznańskich nie pozwalają stwierdzić, że mamy do czynienia z tym samym dziełem. Analiza technologiczna obrazu z MNP z użyciem fotografii wykonanych w promieniach IR oraz UV, a także sposób ukształtowania figur i przedmiotów także tej identyczności nie pozwalają uznać. Poważne wątpliwości nasuwa sygnatura widoczna na obrazie poznańskim. Do Muzeum Narodowego w Poznaniu obraz został nabyty w 1948 r. w okolicznościach co najmniej zagadkowych. W konsekwencji przedstawiono tezę, że obraz ten nie został stworzony przez Pankiewicza i jest jednym z wielu dzieł tego artysty sfałszowanych przed, w trakcie lub tuż po zakończeniu II wojny światowej. Udzielona została także odpowiedź na pytanie, dlaczego tak słaby obraz został uznany i przez lata uchodził za dzieło Pankiewicza?

11.08.2022